aktualności

Konkurs „Sposób na Sukces” – przedsiębiorczość na wsi

Centrum Doradztwa Rolniczego w Brwinowie wraz z współorganizatorami zaprasza do udziału w XVIII edycji ogólnopolskiego konkursu Sposób na Sukces na najlepsze działania przedsiębiorcze i społeczne na obszarach wiejskich.

Celem konkursu jest wyróżnianie i promowanie najciekawszych przedsięwzięć gospodarczych, które przyczyniają się do społecznego i regionalnego rozwoju obszarów wiejskich. Do konkursu mogą być zgłaszane przedsięwzięcia zrealizowane przez osoby fizyczne i prawne w 2016 roku i w pierwszym półroczu 2017 roku na obszarach wiejskich i w miastach do 20 tysięcy mieszkańców, tworzące nowe miejsca pracy.

W tegorocznej XVIII edycji Rada Programowa przyzna nagrody w kategoriach: indywidualnej, rodzinnej, zespołowej oraz inicjatyw na rzez rozwoju społeczności lokalnych.

Informacji o konkursie z ramienia KPODR Minikowo udziela Dawid Skotnicki e-mail: dawid.skotnicki@kpodr.pl, tel: 723-692-565

Karta zgłoszeniowa: www.cdr.gov.pl/images/Brwinow/SNS/edycja_XVIII/SNS_karta_zgl_XVIII.doc

Regulamin konkursu: www.cdr.gov.pl/images/Brwinow/SNS/edycja_XVIII/SNS_regulamin_XVIII.doc

Zgłoszenia należy nadsyłać do 25 stycznia 2018 r. na adres:
Centrum Doradztwa Rolniczego w Brwinowie
ul. Pszczelińska 99
05-840 Brwinów
z dopiskiem "Sposób na Sukces"

 

Więcej informacji na stronie organizatora konkursu:

http://www.cdr.gov.pl/dzialania/konkursy/sposob-na-sukces/85-nasze-dzialania/konkursy/sposob-na-sukces/2325-zapraszamy-do-udzialu-w-xviii-edycji-ogolnopolskiego-konkursu-sposob-na-sukces-przedsiebiorczosc-na-obszarach-wiejskich-2017-2018

Bezpłatne szkolenie – Wsparcie na przystąpienie do systemów jakości

Zapraszamy na szkolenie KOWR pt: Wsparcie na przystąpienie do systemów jakości"

Szkolenie w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (PROW 2014-2020) poddziałania 3.1.

Gdzie, kiedy:

Białystok – 15.12.2017 r – godz. 9.30 – Villa Tradycja ul. Włókiennicza 5
Bydgoszcz – 15.12.2017 r – godz. 9.30 – Bydgoskie Centrum Targowo – Wystawiennicze ul. Gdańska 187
Gorzów Wlkp. – 14.12.2017 – godz. 9.30 – Fado Hotel aleja Konstytucji 3 Maja 12
Kielce – 14.12.2017 r – godz. 9.30 – Hotel 365 Al. Na Stadion 365
Szczecin – 15.12.2017 r. – godz. 9.30 – Hotel Panorama ul.Radosna 60
Kraków – 15.12.2017 r – godz. 9.30 – Hotel Jordan ul. Długa 9, 31-147 Kraków
Lublin – 14.12.2017 – godz. 9.30 – Hotelu Restauracji FOCUS Al. Kraśnicka 80
Łódź – 14.12.2017 r. – godz. 9.30 – Hotel Mazowiecki 28 Pułku Strzelców Kaniowskich 53/57
Katowice – 14.12.2017 – godz. 9:30 – Hotel Senator, ul. 1 Maja 3
Olsztyn – 15.12.2017 – godz. 9.30 – Manor Hotel ul. Kanarkowa 47
Opole – 15.12.2017 r – godz. 9.30 – HOTEL MERCURE ul. Krakowska 57/59
Poznań – 14.12.2017 – godz. 9.30 – Collegium Da Vinci ul. Gen. T. Kutrzeby 10
Gdańsk – 14.12.2017 r – godz. 9.30 – Restauracja nad Potokiem ul. Morska 4
Rzeszów – 14.12.2017 – godz. 9.30 – Hotel Rzeszów Al. J. Piłsudskiego 44
Warszawa – 15.12.2017 r – godz. 9.30 – Hotel Poleczki ul. Poleczki 40A (wjazd od ul. Galopu 7)
Wrocław – 14.12.2017 – godz. 9.30 – Novotel & ibis Wrocław Centrum ul. Powstańców Śląskich 7-7b

Zakres:

W trakcie dwugodzinnego spotkania otrzymasz od eksperta szczegółowe informacje, jak w prosty sposób ubiegać się o refundację części kosztów kwalifikowalnych na poprawę konkurencyjności producentów rolnych. Pełne wsparcie merytoryczne, możliwość nawiązania kontaktów biznesowych, dyskusje przy kawie i poczęstunku.

Grupa docelowa:
rolnicy i ich grupy, przedsiębiorcy sektora rolnego i rolno-spożywczego, instytucje doradcze i obsługa przedsiębiorców rolnych, przedstawiciele jednostek samorządu terytorialnego i administracji rządowej, szkolnictwa o profilu rolniczym.

Szczegóły i formularze zgłoszeniowe: http://mrucon-group.com/prow/

Szkolenie ma charakter otwarty i jest bezpłatne
Zapisy: szkolenie.prow2020@gmail.com
Nie zwlekaj, zapisz się już dziś!

Więcej informacji:
MruCon Group Sp. z o.o.
Marta Makowska, tel. 665 680 248
Sandra Kokocińska, tel.  607 605 043
Katarzyna Szymańska, tel. 665 066 420

Wsparcie na przystępowanie do systemów jakości – nabór wniosków

Ogłoszony został nabór wniosków o przyznanie pomocy w ramach działania 3 "Systemy jakości produktów rolnych i środków spożywczych", poddziałanie 3.1 "Wsparcie na przystępowanie do systemów jakości" objętego PROW 2014 – 2020. Wniosek o przyznanie pomocy składa się do dyrektora oddziału terenowego Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa, właściwego ze względu na miejsce zamieszkania albo siedzibę wnioskodawcy Nabór wniosków trwa od 28 listopada 2017 r. do 29 grudnia 2017 r.

Na terenie województwa kujawsko-pomorskiego wnioski przyjmuje:

KOWR OT Bydgoszcz
ul. Hetmańska 38
85-039 Bydgoszcz
52 525 08 01

Więcej informacji: http://www.arimr.gov.pl/aktualnosci/artykuly/ogloszony-zostal-nabor-wnioskow-o-przyznanie-pomocy-w-ramach-dzialania-3-systemy-jakosci-prod.html

Weź udział w konkursie „Pamiętnik rolnika”

Pamiętnik rolnika

Weź udział w konkursie, napisz historię swojego gospodarstwa 
i zgarnij nawet 2500 zł!

To nie wszystko, przecież liczy się całe podium.
Zdobywcy drugiego i trzeciego miejsca otrzymają
odpowiednio 1500 zł i 500 zł. A dodatkowo…

Wygrana nigdy nie była tak prosta! 
Zarejestruj się, opisz historię swojego gospodarstwa, dodaj parę zdjęć i wyślij.

Pierwsze 30 historii nagrodzimy zestawem gadżetów od agrofakt.pl

 

Szczegóły:

https://www.pamietnikrolnika.pl/

Zasady ochrony drobiu przed ptasią grypą

ZALECENIA DLA DROBNOTOWAROWYCH HODOWCÓW DROBIU – CHÓW PRZYZAGRODOWY

     – karmienie i pojenie drobiu w pomieszczeniach zamkniętych, do których nie mają dostępu ptaki dzikie;

     – przetrzymywanie drobiu na ogrodzonej przestrzeni, pod warunkiem uniemożliwienia kontaktów
       z dzikim ptactwem;

     – odizolowanie od innego drobiu, kaczek i gęsi;

     – przechowywanie paszy, w tym zielonki, w pomieszczeniach zamkniętych lub pod szczelnym przykryciem,
       uniemożliwiającym kontakt z dzikim ptactwem;

     – unikanie pojenia ptaków i czyszczenia kurników wodą pochodzącą spoza gospodarstwa (głównie ze zbiorników wodnych i rzek);

     – zgłaszanie lekarzowi weterynarii, wójtowi, burmistrzowi, i innym organom władzy lokalnej zaobserwowanego spadku
       nieśności lub nagłych, zwiększonych padnięć drobiu;

     – po każdym kontakcie z drobiem lub ptakami dzikimi umycie rąk wodą z mydłem;

     – używanie odzieży ochronnej oraz obuwia ochronnego przy czynnościach związanych z obsługą drobiu;

     – sobom utrzymującym drób w chowie przyzagrodowym, aby nie były zatrudniane w przemysłowych fermach drobiu.

 

ZALECENIA DLA HODOWCÓW GOŁĘBI POCZTOWYCH

     – karmienie i pojenie gołębi w sposób wykluczający dostęp ptaków dzikich;

     – przechowywanie paszy w pomieszczeniach zamkniętych lub pod szczelnym przykryciem
       uniemożliwiającym kontakt z dzikim ptactwem.

 

ZALECENIA DLA PRZEMYSŁOWYCH PRODUCENTÓW DROBIU

     – przetrzymywanie ptaków w odosobnieniu (obowiązkowo w okresie wiosennych
       oraz jesiennych wędrówek dzikich ptaków) lub na wolnej, ogrodzonej przestrzeni, pod warunkiem
       ograniczenia kontaktu z dzikim ptactwem;

     – karmienie i pojenie drobiu w pomieszczeniach zamkniętych, do których nie mają dostępu ptaki dzikie;

     – zielonki stosowane w karmieniu drobiu wodnego (kaczki i gęsi), szczególnie w okresie wiosennych oraz jesiennych
       wędrówek dzikich ptaków, nie mogą pochodzić z terenów wysokiego ryzyka zanieczyszczenia ich wirusem
       wysoce zjadliwej grypy ptaków, z okolic zbiorników wodnych, bagien i innych miejsc stanowiących ostoję ptaków dzikich;

     – szczelne przykrycie pojemników z karmą i wodą do picia lub przetrzymywanie ich wewnątrz budynków,
       a także unikanie pojenia ptaków i czyszczenia pomieszczeń wodą pochodzącą spoza gospodarstwa (głównie
       ze zbiorników wodnych i rzek);

     – ograniczenie przemieszczania się osób postronnych oraz zwierząt pomiędzy obiektami,
      w których przechowywana jest karma dla zwierząt a obiektami, w których bytuje drób;

     – rozłożenie przed wejściami do budynków, gdzie utrzymywany jest drób mat nasączonych środkiem dezynfekcyjnym;

     – wprowadzenie zakazu wjazdu pojazdów na teren fermy, poza działaniami koniecznymi np. dowóz paszy,
       odbiór drobiu do rzeźni lub przez zakład utylizacyjny;

     – obowiązkową dezynfekcję pojazdów wjeżdżających;

     – rozłożenie mat dezynfekcyjnych przed wjazdem i wejściem na teren gospodarstwa;

     – używanie odzieży ochronnej oraz obuwia ochronnego przy czynnościach związanych z obsługą drobiu;

     – wprowadzenie obowiązku przeprowadzania dokładnego mycia i dezynfekcji rąk
       przed wejściem do obiektów, w których utrzymuje się drób;

     – brak kontaktu pracowników ferm drobiu z innym ptactwem np. kurami, gołębiami.

 

DODATKOWE ZALECENIA GŁÓWNEGO LEKARZA WETERYNARII

     – słomę, która będzie wykorzystywana w chowie ściółkowym należy zabezpieczyć przed dostępem dzikiego ptactwa
      (przetrzymywać w zamkniętych pomieszczeniach, zadaszyć itp.);

     – należy regularnie przeglądać wszelkie połączenia i rury (silosy paszowe) pod kątem
      obecności zanieczyszczeń np. odchodami dzikich ptaków;

     – należy eliminować wszelkie możliwe do usunięcia nieszczelności budynków inwentarskich
       (umieścić siatki w oknach i otworach, zabezpieczyć kominy wentylacyjne);

     – nie należy tworzyć sztucznych zbiorników wodnych na terenie gospodarstwa (np. oczka wodne),
       a istniejące należy zabezpieczyć przed dostępem dzikiego ptactwa;

     – nie należy dokarmiać dzikiego ptactwa na terenie gospodarstwa (usunąć karmniki);

     – jeżeli na terenie gospodarstwa znajdują się drzewa owocowe należy
      jak najczęściej usuwać opadłe owoce.

 

źródło:
https://www.wetgiw.gov.pl/nadzor-weterynaryjny/zasady-ochrony-drobiu-przed-grypa-ptakow

Rozporządzenie w sprawie zwalczania IBR/IPV i BVD-MD

8 września w Dzienniku Ustaw RP pojawiło się rozporządzenie w sprawie wprowadzenia programu zwalczania zakaźnego zapalenia nosa i tchawicy/otrętu bydła (IBR/IPV) oraz wirusowej biegunki bydła i choroby błon śluzowych  (BVD-MD) w wybranych stadach bydła.
Rozporządzenie wchodzi w życie 1 stycznia 2018 roku.
Program został opracowany przez PIWet-PIB w Puławach na wniosek PFHBiPM. Przepisy są oparte na prawie krajowym i prawie unijnym dotyczącym IBR/IPV. Celem programu jest rozpoznanie i poprawa sytuacji zdrowotnej w sadach uczestniczących w programie. Te stada które wejdą do programu będą miały szanse zostać stadami wolnymi od IBR/IPV i BVD-MD. Zwalczenie tych jednostek chorobowych w swoim stadzie przyczyni się do poprawy zdrowia i jednocześnie ekonomiki hodowli.

Poniżej przedstawiono tylko część strat wynikających z zetknięciem się z daną jednostką chorobową.

Straty wynikające z IBR/IPV:

  • Znaczny spadek mleczności krów
  • Pogorszenie parametrów rozrodu
  • Poronienia
  • Utrudniony odchów cieląt
  • Zaburzenia ze strony układu oddechowego

Straty wynikające z BVD/MD

  • Spadek wydajności mlecznej krów
  • Wzrost  martwo urodzonych cieląt
  • Wzrost śmiertelności cieląt urodzonych
  • Wydłużenie okresu międzywycieleniowego
  • Zmniejszenie jakości siary (zmniejszenie jej gęstości)
  • Niższa przeżywalność zarodków

Program zwalczania IBR/IPV i BVD-MD jest dobrowolny. Hodowca który będzie chciał skorzystać z tego programu poniesie określone koszty które będą wynikać z umowy z weterynarzem opiekującym się stadem oraz z kosztów badania prób krwi i mleka (obecnie według cennika Usług Wojewódzkiego Inspektoratu Weterynarii Zakładu Higieny Weterynaryjnej w Bydgoszczy badanie 1próbki krwi na IBR/IPV to 25 zł brutto, badanie 1próbki krwi na BVD-MD to 28 zł brutto. Czas trwania programu to 5 lat. Program zwalczania IBR/IPV i program zwalczania BVD-MD to dwa osobne programy. Hodowca może przystąpić do jednego lub dwóch programów na raz.

Przewidywane korzyści wynikające z wprowadzenia programów. Skutkiem realizacji programu i nadania stadu statusu stada wolnego od IBR/IPV będzie:

1) poprawa sytuacji epizootycznej oraz ekonomicznej w gospodarstwie przez zmniejszenie przypadków zachorowań bydła na IBR/IPV z objawami ze strony górnych dróg oddechowych, ograniczenie liczby poronień oraz zabiegów leczniczych w stadzie bydła, a także zwiększenie mleczności krów;

2) zwiększenie konkurencyjności bydła pochodzącego z gospodarstwa oraz produktów pochodzących od tego lub z tego bydła na rynku krajowym i rynkach zagranicznych;

3) ułatwienie handlu i obrotu bydłem pochodzącym z gospodarstwa oraz wywozu bydła do państw trzecich.

 

Skutkiem realizacji programu i osiągnięcia przez stado bydła statusu stada wolnego od BVD MD będzie:

1) poprawa sytuacji epizootycznej oraz ekonomicznej w gospodarstwie przez zmniejszenie przypadków zachorowań bydła na BVD MD z objawami ze strony górnych dróg oddechowych, ograniczenie poronień, ograniczenie liczby zabiegów leczniczych w stadzie oraz zwiększenie mleczności krów;

2) zwiększenie konkurencyjności bydła pochodzącego z gospodarstwa oraz produktów pochodzących od tego lub z tego bydła na rynku krajowym i rynkach zagranicznych;

3) ułatwienie handlu i obrotu bydłem pochodzącym z gospodarstwa oraz wywozu bydła do państw trzecich.

Kogo dotyczy program i jak do niego przystąpić:

W programie mogą uczestniczyć podmioty prowadzące działalność w zakresie utrzymywania zwierząt gospodarskich zarejestrowane zgodnie z ustawą z dnia 2 kwietnia 2004 r. o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt (Dz. U. z 2017 r. poz.546).

Programem zostaną objęte tylko te stada bydła, które zgłosił posiadacz bydła uczestniczący w programie. Posiadacz bydła chęć uczestnictwa w programie zgłasza lekarzowi weterynarii opiekującemu się stadem. Lekarz weterynarii opiekujący się stadem przekazuje tę informację do powiatowego lekarza weterynarii właściwego dla miejsca siedziby stada, który prowadzi ewidencję stad objętych programem w danym powiecie. Nowe stada mogą być zgłaszane do programu pod koniec każdego roku kalendarzowego tak, aby w nowym roku kalendarzowym mogły przystąpić one do realizacji programu. Posiadacz bydła może zrezygnować z uczestnictwa w programie. Rezygnację tę posiadacz zgłasza w formie pisemnej lekarzowi weterynarii opiekującemu się stadem. Lekarz weterynarii opiekujący się stadem o rezygnacji posiadacza bydła z uczestnictwa w programie informuje niezwłocznie powiatowego lekarza weterynarii właściwego dla miejsca siedziby stada. Powiatowy lekarz weterynarii prowadzi i aktualizuje listę stad bydła objętych programem w zakresie swojej właściwości. Powiatowy lekarz weterynarii raz w roku, w terminie do dnia 10 stycznia, przekazuje aktualną listę stad bydła objętych programem właściwemu wojewódzkiemu lekarzowi weterynarii. Główny Lekarz Weterynarii, za pośrednictwem wojewódzkich lekarzy weterynarii, otrzymuje aktualne listy stad bydła objętych programem raz w roku w terminie do dnia 30 stycznia.

Szczegóły rozporządzenia MRiRW można znaleźć na stronie: http://dziennikustaw.gov.pl/
Dziennik Ustaw 2017, poz. 1722 tom 1

Opracował Stanisław Pater
KPODR w Minikowie

Możemy pomóc poszkodowanym w nawałnicach

Rytel, 18.08.2017. Strażacy i mieszkańcy usuwają szkody po nawałnicy, PAP/Adam Warżawa

Nawałnica, która przeszła nad województwem kujawsko-pomorskim w nocy  z 11 na 12 sierpnia br., wyrządziła ogromne szkody. Największe straty materialne odnotowano w powiatach: sępoleńskim, tucholskim, żnińskim nakielskim i bydgoskim. 
Osoby i instytucje, które chcą ofiarować pomoc finansową oraz materialną (materiały budowlane, meble i sprzęt AGD, materiał siewny), prosimy o kontakt z osobami koordynującymi oraz udzielającymi informacji pod podanymi poniżej numerami telefonów.
Pomóc mogą również osoby, które  posiadają umiejętności w naprawach  budynków gospodarczych, wykonywaniu prac budowlanych, dekarskich,  ciesielskich, murarskich.

Osoba koordynująca pomoc z ramienia starostwa/miasta/gminy

Osoba udzielająca informacji  dot. możliwości przekazania środków na pomoc poszkodowanym

numery kont do wpłaty darowizn

POWIAT SĘPOLEŃSKI

Sośno
Elżbieta Romot – Skarbnik Gminy
tel. 52 389 01 10, 52 389 01 12

Marek  Kunek,
tel. 603 555 616

e-mail  marek@kunek.pl;   pomoc@dlasosna.pl

Gmina Sośno i jej mieszkańcy
Nr konta  91 8162 0003 0000 0329 2000 0010
Bank Spółdzielczy w Więcborku
Tytułem ,,Likwidacja skutków nawałnicy‘’

Sępólno Krajeńskie

Dariusz Wojtania – Sekretarz Gminy

tel. 52 389 42 30 lub 52 389 42 50

Stanisław  Stróżyński 
Kujawsko-Pomorska Izba  Rolnicza 
tel. 502 180 546

Gmina Sępólno Krajeńskie i jej mieszkańcy
Nr konta  75 2030 0045 1110 0000 0286 4620
BGŻ BNP PARIBAS

Tytułem ,,Likwidacja skutków nawałnicy‘’

Więcbork
Alina Kruk  – Skarbnik Gminy
tel. 52 389 52 15

Tomasz  Fifielski   
Urząd  Miejski 

tel. 608 041 665

Gmina Więcbork i jej mieszkańcy

Nr konta  35 8162 0003 0000 3564 2000 0010
Bank Spółdzielczy w Więcborku, Tytułem,, Darowizna dla poszkodowanych gminy Więcbork‘’

Kamień Krajeński
Piotr Gustyn – Skarbnik Gminy
tel. 52 389 45 14

kom. 512 346 530

Daria  Kołtonowska
Urząd  Miejski 

tel.  52 389 45 33

Gmina Kamień Krajeński i jej mieszkańcy

Nr konta  67 1020 1462 0000 7102 0252 3132
Bank PKO BP SA

Tytułem ,,Pomoc dla poszkodowanych”

POWIAT TUCHOLSKI

Komitet Społeczny
„Solidarni z poszkodowanymi”
Anna Toby
tel. 600 310 751

 

Powiat Tucholski
Nr konta 20 1560 0013 2340 98741 0000042
z dopiskiem: „dla  Poszkodowanych w Powiecie Tucholskim”

POWIAT ŻNIŃSKI

Starostwo Powiatowe
Izabela Gronet – Kierownik Wydziału Zdrowia, Spraw Obywatelskich i Zarządzania Kryzysowego
tel. 728 390 594

Mirosław Spochacz
Kierownik Powiatowego Zespołu Doradztwa Rolniczego w Żninie
tel. 723 330 533

 

POWIAT NAKIELSKI

Nakło, UMiG Gminne Centrum Zarządzania Kryzysowego, Małgorzata Rychlicka
tel. 52 385 28 28

Zdzisław Żygas
Kierownik Powiatowego Zespołu Doradztwa Rolniczego w Nakle nad Notecią
tel. 723 692 579

 

Nakło, Starostwo Powiatowe
Dariusz Domek- Kierownik Referatu Spraw Obywatelskich i Zarządzania Kryzysowego
tel. 52 386 66 41

Powiat Nakielski
Nr konta 09 8179 0009 0000 6288 2000 0060
z dopiskiem „dla  Poszkodowanych w Powiecie Nakielskim”

Kcynia
Urząd Gminy
Jadwiga Rusinek – Stanowisko
ds. obronnych, zarządzania kryzysowego
i oc,
tel. 52 589 37 34

 

 

Mrocza
UMiG Zygmunt Gliszczyński-Sekretarz
tel. 52 386 74 38

 

UMiG Mrocza
Nr konta 19 8144 0005 2004 0040 0114 0006

Szubin
M-GOPS 
tel. 52 371 59 01

 

Miejsko-Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej
w Szubinie
Nr konta 25 8164 0001 2001 0000 8934 0005 NAWAŁNICA 2017 W GMINIE SZUBIN

POWIAT BYDGOSKI

Białe Błota
Urząd Gminy
tel. 52 323 90 90

 

 

Sicienko
Urząd Gminy
 tel. 52 587 04 00

 

Fundacja Sztuka Wyboru, Mochle 93 
PKO BP
Nr konta  48 1020 4900 0000 8502 3084 0921 z dopiskiem „POMOC”

Koronowo
Gminne Centrum Zarządzania Kryzysowego
tel. 52 382 22 26
e-mail: gczk@um.koronowo.pl

 

Gmina Koronowo
ul. Plac Zwycięstwa 1
86-010 Koronowo
Nr konta  51 8144 0005 2001 0000 0521 0030
z dopiskiem „HURAGAN”

Solec Kujawski
M-GOPS
tel. 52 387 87 02

 

 

Nowa Wieś Wielka
GOPS
tel. 52 381 24 55

 

 

Dobrcz
Urząd Gminy
Łukasz Dzięgiel
tel. 52 364 80 11

 

 


opracowały: 
Katarzyna Szczepaniak, 
Sławomira Mitłaszewska

Afrykański pomór świń

Od 11 października 2017 r. wchodzą w życie zmiany w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 6 maja 2015 w sprawie środków podejmowanych w związku z wystąpieniem afrykańskiego pomoru świń (Dz.U. z 2015 r. poz. 711 ze zm.).

Zmiany te wprowadzają na terenie całego kraju zakaz karmienia świń zielonką lub ziarnem pochodzącymi z obszaru objętego ograniczeniami lub obszaru zagrożenia, chyba że tę zielonkę lub to ziarno poddano obróbce w celu unieszkodliwienia wirusa afrykańskiego pomoru świń lub składowano je w miejscu niedostępnym dla dzików co najmniej przez 30 dni przed ich podaniem świniom.

Stanisław Piątkowski
KPODR w Minikowie

Afrykański pomór świń – podstawowe fakty i informacje

Apel Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi do hodowców trzody chlewnej

 I. Afrykański Pomór świń – informacje ogólne

  1. Czym jest afrykański pomór świń?

Afrykański pomór świń (African swine fever – ASF) to groźna, zakaźna i zaraźliwa choroba wirusowa świń domowych, świniodzików oraz dzików. W przypadku wystąpienia ASF w stadzie dochodzi do dużych spadków w produkcji: zakażenie przebiega powoli i obejmuje znaczny odsetek zwierząt w stadzie, przy czym śmiertelność zwierząt sięga nawet 100%. Ludzie nie są wrażliwi na zakażenie wirusem ASF, w związku z czym choroba ta nie stwarza zagrożenia dla ich zdrowia i życia. Wystąpienie ASF skutkuje przede wszystkim narażeniem kraju na olbrzymie straty finansowe związane w pierwszej kolejności z kosztami związanymi ze zwalczaniem choroby w gospodarstwach gdzie zostanie stwierdzona (wiążącymi się m.in. z zabiciem zwierząt z zapowietrzonego stada i utylizacją ich zwłok, koniecznością przeprowadzenia oczyszczania i dezynfekcji oraz badań laboratoryjnych), jak również
z drastycznym ograniczeniem możliwości sprzedaży i wywozu świń lub wieprzowiny zarówno w kraju jak i poza jego granice. Bardzo ważną rolę w szybkim wykryciu i ostatecznie zwalczaniu ognisk ASF odgrywa szybka reakcja hodowców i lekarzy weterynarii opiekujących się stadem świń na pojawienie się objawów klinicznych (lub padnięć świń) oraz szybkie podjęcie przez służby weterynaryjne działań mających na celu potwierdzenie lub wykluczenie choroby. Świnie zakażone wirusem afrykańskiego pomoru świń często wykazują objawy chorobowe podobne do objawów innych chorób (gorączka, wybroczyny, apatia, poronienia, w stadzie mogą wystąpić padnięcia bez innych wyraźnych objawów) – dlatego w przypadku najmniejszego podejrzenia (lub nawet domniemania możliwości wystąpienia ASF w stadzie, przede wszystkim na obszarach na których choroba występuje lub w sąsiedztwie tych obszarów) należy zgłosić podejrzenie ASF do właściwego powiatowego lekarza weterynarii celem umożliwienia pobrania próbek w kierunku wykluczenia ASF.

  1. Czym jest wywołany afrykański pomór świń?

Chorobę nazywaną afrykańskim pomorem świń (ASF – z angielskiego „African swine fever”) wywołuje wirus afrykańskiego pomoru świń (ASFV).

  1. Czy afrykański pomór świń zagraża ludziom?

NIE. Ludzie nie są wrażliwi na zakażenie wirusem ASF.

  1. Czy afrykański pomór świń zagraża zwierzętom innym niż świnie, dziki i świniodziki?

NIE. Wszystkie inne gatunki zwierząt nie są wrażliwe na zakażenie wirusem ASF.

  1. Kiedy i w jakich okolicznościach stwierdzono ASF w Polsce?

Afrykański pomór świń został stwierdzony w Polsce po raz pierwszy w historii w lutym 2014 r. (powiat sokólski, województwo podlaskie) – pierwsze przypadki ASF stwierdzono u dzików. Do sierpnia 2016 r. stwierdzono w sumie 111 przypadków ASF u dzików – wszystkie dziki, u których stwierdzono ASF zostały znalezione padłe lub zostały odstrzelone w województwie podlaskim w odległości nie przekraczającej ok. 30 km od granicy polsko-białoruskiej. Ponadto, stwierdzono 18 ognisk ASF u świń – 14 w województwie podlaskim, 3 w województwie lubelskim i 1 w województwie mazowieckim (wg. danych na 30.08.2016 r.).

II. Afrykański pomór świń – działania

1. Jakie działania podejmuje się przy stwierdzeniu ASF u świń?

Wystąpienie afrykańskiego pomoru świń u świń w gospodarstwie (ognisko ASF) wiąże się
z koniecznością podjęcia przez Inspekcję Weterynaryjną stanowczych działań celem jak najszybszej likwidacji tego ogniska oraz prowadzenia działań mających na celu ustalenie źródła choroby oraz czy nie doszło do przeniesienia choroby do innych gospodarstw (lub innych podmiotów, np. rzeźni). Działania te określone są w ustawie z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt oraz w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 6 maja 2015 r. w sprawie zwalczania afrykańskiego pomoru świń. Na tej podstawie, w przypadku stwierdzenia ogniska ASF podejmowane są m.in. następujące czynności prowadzone pod nadzorem Inspekcji Weterynaryjnej:

– wszystkie świnie w gospodarstwie, w którym stwierdzono ASF muszą zostać niezwłocznie zabite, a ich zwłoki zniszczone;

– zniszczeniu podlegają również obecne w gospodarstwie wszelkie produkty pozyskane od świń, wszelkie przedmioty i substancje (w tym pasze), które mogły zostać skażone wirusem ASF, a nie mogą zostać odkażone;

– gospodarstwo, w którym stwierdzono ASF podlega oczyszczaniu i dezynfekcji przy użyciu odpowiednich preparatów biobójczych, które wykazują działanie unieszkodliwiające w stosunku do wirusa ASF;

– po zakończeniu wszelkich niezbędnych działań musi minąć odpowiednio długi okres, zanim w gospodarstwie ponownie będą mogły być umieszczone pierwsze świnie (co najmniej 40 dni od dnia zakończenia oczyszczania i dezynfekcji);

– wokół ogniska ASF wyznacza się obszar zapowietrzony (o promieniu co najmniej 3 km) i obszar zagrożony (sięgający co najmniej 7 km poza obszar zapowietrzony); w obszarach tych obowiązują stosowne nakazy, zakazy i ograniczenia (przede wszystkim w odniesieniu do możliwości przemieszczania świń) połączone z nadzorem nad stanem zdrowia świń w tych obszarach.

2. Jakie ograniczenia stosowane są w obszarze zapowietrzonym (min 3 km) i zagrożonym (min 7 km) obowiązujących wokół gospodarstwa, w którym wystąpiła choroba?

Restrykcje dotyczą głównie przemieszczani świń z i do gospodarstw znajdujących się w tych obszarach. Jeżeli gospodarstwo utrzymujące świnie położone jest w obszarze zapowietrzonym lub zagrożonym, wyznaczonym w związku z wystąpieniem ogniska ASF (obszary wymienione w rozporządzeniach powiatowego lekarza weterynarii lub Wojewody), obowiązuje bezwzględny zakaz wyprowadzania świń z tego gospodarstwa przez okres: – 40 dni – w obszarze zapowietrzonym, – 30 dni – w obszarze zagrożonym. Po odpowiednio 40 i 30 dniach należy zgłosić się do powiatowego lekarza weterynarii w celu uzyskania pozwolenia na przemieszczenie zwierząt z gospodarstwa. Szczegółowe informacje
o możliwości przemieszczenia świń z gospodarstw położonych na obszarze zapowietrzonym
i zagrożonym można uzyskać u powiatowego lekarza weterynarii – organ ten jest uprawniony do skrócenia powyższych okresów odpowiednio do 30 dni dla obszaru zapowietrzonego i 20 dni dla obszaru zagrożonego.

Wszyscy hodowcy, u których wystąpiło ognisko ASF, spełniający wymagania weterynaryjne w tym z zakresu identyfikacji i rejestracji świń otrzymają należne im odszkodowanie za straty poniesione w związku z działaniami Inspekcji Weterynaryjnej (odszkodowanie należne jest m.in. za świnie zabite z nakazu Inspekcji Weterynaryjnej oraz za zniszczone pasze lub sprzęt).

3. Jakie inne najważniejsze ograniczenia występują w związku z występowaniem w Polsce ASF?

W związku z występowaniem ASF w Polsce na terytorium kraju zostały wyznaczone obszary objęte różnymi restrykcjami – obszar zagrożenia, objęty ograniczeniami oraz ochronny (na mapie umieszczonej na stronie GIW oznaczone kolorami odpowiednio niebieskim, czerwonym i żółtym). W obszarach tych obowiązują – zgodnie z rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 6 maja 2015 r. w sprawie środków podejmowanych w związku z wystąpieniem afrykańskiego pomoru świń – ograniczenia w możliwości przemieszczania przede wszystkim świń, jak również mięsa wieprzowego i innych produktów pozyskanych od świń; ponadto, restrykcje dotyczą również dzików i ich mięsa.

Restrykcje w przemieszczaniu świń:

  1. Strefa niebieska (obszar zagrożenia) W obrębie strefy niebieskiej: – przesyłka świń do innych gospodarstw albo do rzeźni możliwa po wystawieniu przez urzędowego lekarza weterynarii świadectwa zdrowia oraz uzyskaniu decyzji powiatowego lekarza weterynarii na przemieszczenie świń, – po uzyskaniu tych dokumentów świnie przemieszcza się bezpośrednio do innego gospodarstwa lub rzeźni w obrębie tej strefy, – nie wcześniej niż 24 godziny przed przemieszczeniem świnie muszą zbadane przez urzędowego lekarza weterynarii.
  2. Poza strefę niebieską w granicach Polski: – można przemieszczać świnie TYLKO w celu natychmiastowego uboju w specjalnie zatwierdzonej do tego celu rzeźni, – przesyłka musi być zaopatrzona w świadectwo zdrowia – dodatkowe wymagania weterynaryjne dla przemieszczanych świń:
  • muszą przebywać w gospodarstwie co najmniej 30 dni bezpośrednio przed przemieszczeniem lub od urodzenia,
  • pochodzą z gospodarstwa, do którego w okresie 30 dni przed przemieszczeniem nie wprowadzono świń pochodzących ze strefy niebieskiej (obszarów zagrożenia), ani czerwonej (obszaru objętego ograniczeniami),
  • zostały poddane badaniu laboratoryjnemu w kierunku ASF z wynikiem ujemnym w ciągu 15 dni przed przemieszczeniem,
  • nie wcześniej niż 24 godziny przed przemieszczeniem zostały poddane badaniu klinicznemu przez urzędowego lekarza weterynarii i nie wykazywały objawów klinicznych ASF – następnie urzędowy lekarz weterynarii wystawia świadectwo zdrowia.

Warunki transportu zwierząt:

– bezpośredni z gospodarstwa do rzeźni,

– w przypadku transportu do rzeźni położonej poza strefą niebieską, transport ten musi odbywać się z góry określonymi trasami przewozu,

– środki transportu, którymi są przewożone zwierzęta, muszą być czyszczone i odkażane najszybciej po rozładunku, a dokument potwierdzający przeprowadzenie oczyszczenia i odkażania po ostatnim przemieszczeniu zwierząt albo jego kopia muszą być przewożone w tym środku transportu i udostępniane na żądanie urzędowego lekarza weterynarii,

– ponadto każdy transport musi spełniać specyficzne warunki określone przez właściwego powiatowego lekarza weterynarii. II. Strefa czerwona (obszar objęty ograniczeniami) W obrębie strefy czerwonej:

– przesyłka świń do innych gospodarstw albo do rzeźni możliwa po wystawieniu przez urzędowego lekarza weterynarii świadectwa zdrowia oraz uzyskaniu decyzji powiatowego lekarza weterynarii na przemieszczenie świń,

– po uzyskaniu tych dokumentów świnie przemieszcza się bezpośrednio do innego gospodarstwa lub rzeźni w obrębie tej strefy,

– nie wcześniej niż 24 godziny przed przemieszczeniem muszą być zbadane przez urzędowego lekarza weterynarii,

– istnieje możliwość zgromadzenia świń przemieszczanych do rzeźni w miejscu przeznaczonym na skup zwierząt lub przeznaczonym na targ; miejsce to musi znajdować się na obszarze objętym ograniczeniami; takie przemieszczenie jest możliwe po uzyskaniu pozwolenia powiatowego lekarza weterynarii (należy wcześniej złożyć do niego wniosek o wydanie pozwolenia). Poza strefę czerwoną w granicach Polski:

– przesyłka musi być zaopatrzona w świadectwo zdrowia,

– dodatkowe wymagania weterynaryjne dla przemieszczanych świń:

  • muszą przebywać w gospodarstwie 30 dni bezpośrednio przed przemieszczeniem lub od urodzenia,
  • pochodzą z gospodarstwa, do którego w okresie 30 dni przed przemieszczeniem nie wprowadzono świń pochodzących z obszarów zagrożenia albo objętego ograniczeniami w związku z wystąpieniem afrykańskiego pomoru świń,
  • pochodzą z gospodarstwa, do którego w okresie 30 dni przed przemieszczeniem nie wprowadzono świń pochodzących ze strefy niebieskiej (obszarów zagrożenia), ani czerwonej (obszaru objętego ograniczeniami),
  • zostały poddane badaniu laboratoryjnemu w kierunku ASF z wynikiem ujemnym w ciągu 15 dni przed przemieszczeniem,
  • nie wcześniej niż 24 godziny przed przemieszczeniem zostały poddane badaniu klinicznemu przez urzędowego lekarza weterynarii i nie wykazywały objawów klinicznych ASF – następnie urzędowy lekarz weterynarii wystawia świadectwo zdrowia. Warunki transportu zwierząt: Środki transportu, którymi są przewożone zwierzęta, po rozładunku muszą być czyszczone i odkażane najszybciej jak to możliwe, a dokument potwierdzający przeprowadzenie oczyszczenia i odkażania po ostatnim przemieszczeniu zwierząt (albo jego kopia) muszą być przewożone w tym środku transportu i udostępniane na żądanie urzędowego lekarza weterynarii III. Strefa żółta (obszar ochronny) W obrębie strefy żółtej oraz poza ten obszar w granicach Polski: Przesyłka świń do innych gospodarstw albo do rzeźni musi być zaopatrzona w świadectwo zdrowia, wystawione przez urzędowego lekarza weterynarii (nie wcześniej niż 24 godziny przed wysyłką). Ze strefy żółtej poza granice Polski: Dodatkowe wymagania weterynaryjne dla przemieszczanych świń:
  • muszą przebywać w gospodarstwie co najmniej 30 dni bezpośrednio przed przemieszczeniem lub od urodzenia,
  • pochodzą z gospodarstwa, do którego w okresie 30 dni przed przemieszczeniem nie wprowadzono świń pochodzących ze strefy niebieskiej (obszarów zagrożenia), ani czerwonej (obszaru objętego ograniczeniami),
  • w ciągu 15 dni przed przemieszczeniem zostały poddane badaniu laboratoryjnemu
    w kierunku ASF z wynikiem ujemnym,
  • w ciągu 24 godzin przed przemieszczeniem zostały poddane badaniu klinicznemu przez urzędowego lekarza weterynarii i nie wykazywały objawów klinicznych ASF – następnie urzędowy lekarz weterynarii wystawia świadectwo zdrowia. Wywóz świń z obszaru ochronnego do innego państwa Unii Europejskiej musi również uwzględniać wymagania dotyczące choroby Aujeszky’ego.

4. Jakie dodatkowe działania podejmowane są w związku z występowaniem ASF na terytorium Polski? 

Odstrzał sanitarny dzików Inspekcja Weterynaryjna w ramach zwalczania ASF współpracuje z Polskim Związkiem Łowieckim i Lasami Państwowymi w zakresie wdrażania unijnych strategii związanych z likwidacją ASF w populacji dzików i redukcji liczebności tych zwierząt. Dodatkowo, od 2015 r., w celu zintensyfikowania tych działań i jednocześnie zabezpieczeniu całej wschodniej granicy Polski, na obszarze pasa o szerokości około 50 – 100 km położonego wzdłuż wschodniej granicy Polski (obszar wyznaczony zgodnie z rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 lutego 2016 r. sprawie zarządzenia odstrzału sanitarnego dzików), prowadzony jest odstrzał sanitarny dzików, tj. odstrzał prowadzony równolegle do pozyskania dzików w ramach normalnej gospodarki łowieckiej, mający na celu redukcję liczebności dzików na tych terenach do poziomu co najwyżej 0,5 osobnika/km2, następnie zaś utrzymanie osiągniętej gęstości populacji. Likwidacja ognisk ASF Każde ognisko ASF u świń podlega tej samej procedurze likwidacji, opisanej w poprzednich punktach. Dla każdego ogniska prowadzone jest również dochodzenie epizootyczne. Dla zdecydowanej większości ognisk stwierdzonych w 2016 r. jako przyczynę przeniesienia zakażenia wirusem ASF, na podstawie wyników dochodzeń prowadzonych przez Inspekcję Weterynaryjną oraz Policję, wskazuje się nielegalną działalność człowieka (osoby prowadzące nielegalne lub niezgodne z przepisami prawa działania w zakresie przemieszczania świń/dzików lub pozyskanych z nich produktów). W związku z powyższym, we współpracy z innymi służbami (Policja, Inspekcja Transportu Drogowego), na bieżąco monitorowany jest obrót świniami – na obszarze ochronnym i przy przemieszczeniach z tego obszaru dodatkowo obowiązuje od 20.08.2016 r. obowiązek stosowania świadectw zdrowia dla wszystkich przemieszczeń świń (obowiązek taki istniał uprzednio dla obszaru zagrożenia i objętego ograniczeniami). Wprowadzony został zakaz obrotu świniami na targach na tych obszarach; właściwe służby prowadzą wzmożone kontrole zarówno środków transportu, które mogą służyć do przemieszczania świń, jak i monitorowane jest przestrzeganie w/w zakazu obrotu świniami na tych targach.

4. Co można zrobić, by zapobiec rozprzestrzenianiu ASF?

Każdy z nas (w tym zwłaszcza hodowcy świń) ma możliwość ograniczać ryzyko rozprzestrzeniania się ASF, poprzez przestrzeganie stosownych zakazów i nakazów ustanowionych w prawodawstwie oraz postępując zgodnie z poniższymi wskazaniami.

Hodowcy:

A. Przede wszystkim, aby ograniczyć ryzyko zakażenia świń wirusem ASF, w gospodarstwach, w których utrzymywane są świnie, powinny być wdrożone wszystkie podstawowe zasady zabezpieczenia miejsc utrzymywania zwierząt (bioasekuracja), w tym zwłaszcza:

– nie skarmianie zwierząt paszą niewiadomego pochodzenia ani produktami (w tym resztkami, zlewkami) pochodzenia zwierzęcego;

– nie zakupywanie świń z niewiadomego źródła czyli nieoznakowanych i bez świadectwa weterynaryjnego;

– zastosowanie mat dezynfekcyjnych na wjazdach i wyjazdach do gospodarstw i przed wejściami do budynków inwentarskich;

– zabezpieczenie przed dostępem zwierząt dzikich do budynków inwentarskich, magazynów pasz oraz miejsc przechowywania ściółki; – ograniczanie dostępu osób postronnych do zwierząt; – zachowanie podstawowych zasad higieny

– odkażanie rąk i obuwia, stosowanie odzieży ochronnej;

– nieuczestniczenie w polowaniach na 72 godziny przed wejściem do chlewni, niewnoszenia do gospodarstw części dzików itd.;

– niepożyczanie sprzętów, nie zatrudnianie do obsługi osób, które hodują świnie, itp.

B. W przypadku stwierdzenia w stadzie świń niepokojących objawów chorobowych lub padnięć świń, każdy hodowca powinien przekazać tę informację do powiatowego lekarza weterynarii bezpośrednio albo za pośrednictwem lekarza weterynarii opiekującego się gospodarstwem lub właściwego miejscowo organu samorządu terytorialnego (wójta, burmistrza, prezydenta miasta). Objawy afrykańskiego pomoru świń mogą być niespecyficzne, podobne do innych chorób lub zatruć, mogą być różne w różnych stadach i mieć następujący obraz (objawy, które zawsze powinny zaniepokoić hodowcę):

  • ASF w stadzie świń może niekiedy objawić się jedynie nagłymi padnięciami świń, bez innych objawów towarzyszących;
  • Często spotykane objawy to: wzrost wewnętrznej ciepłoty ciała do (40,5–42°C), któremu mogą nie towarzyszyć inne symptomy (gorączkujące świnie mają czasem zachowany apetyt, poruszają się na ogół normalnie);
  • Do gorączki mogą dołączyć inne objawy kliniczne: sinica skóry uszu, brzucha i boków ciała, drobne, lecz liczne wybroczyny w skórze, zaczerwienienie skóry widoczne zawłaszcza na końcach uszu, ogona i kończynach, duszność, pienisty wypływ z nosa, wypływ z worka spojówkowego, biegunka – często z domieszką krwi, wymioty oraz niedowład zadu, objawy nerwowe w postaci podniecenia, drgawek mięśni i skurczów kloniczno-tonicznych, ronienia u prośnych macior;
  • Niekiedy gorączce mogą towarzyszyć posmutnienie, utrata apetytu, szybkie i trudne oddychanie oraz zaleganie wydaliny z nosa i oczu, wymioty, zaparcia, krwista biegunka, przed śmiercią może nastąpić śpiączka, która pojawia się jeden do siedmiu dni po wystąpieniu pierwszych objawów klinicznych. Objawy ASF są dodatkowo opisane w materiałach informacyjnych dostępnych na stronie internetowej Głównego Inspektoratu Weterynarii. C. W przypadku stwierdzenia padnięć trzody chlewnej w gospodarstwach zlokalizowanych w województwach podlaskim, lubelskim oraz mazowieckim, właściciele zwierząt powinni natychmiast poinformować o tym fakcie właściwego powiatowego lekarza weterynarii. Padłej trzody chlewnej bezwzględnie nie należy zakopywać – działanie takie jest surowo zakazane przepisami prawa (za złamanie zakazu grożą sankcje karne o znacznej wysokości). Ponadto, padnięcia świń mogą być pierwszym objawem wystąpienia ASF w gospodarstwie – tylko szybkie zgłoszenie padnięć w celu wykluczenia ASF przez powiatowego lekarza weterynarii zapewnia szybką likwidację choroby! Należy zaznaczyć, że hodowcy nie ponoszą kosztów związanych z przekazywaniem padłych zwierząt do utylizacji, ponieważ w Polsce funkcjonuje specjalny system dopłat z budżetu państwa dla zakładów utylizacyjnych odbierających od rolników padłe zwierzęta. Za realizację systemu dopłat do unieszkodliwiania padłych zwierząt odpowiada Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Na stronie internetowej Agencji pod linkiem http://www.arimr.gov.pl/pomoc-krajowa/dofinansowaniekosztow-utylizacji-padlych-zwierzat-gospodarskich.html dostępny jest wykaz zakładów utylizacyjnych prowadzących przedmiotową działalność w poszczególnych województwach oraz dane kontaktowe tych przedsiębiorstw. Ponadto: A. Należy unikać kontaktu z padłymi świniami. Każdy fakt znalezienia padłej świni należy zgłosić do powiatowego lekarza weterynarii bezpośrednio albo za pośrednictwem lekarza weterynarii opiekującego się gospodarstwem lub właściwego miejscowo organu samorządu terytorialnego (wójta, burmistrza, prezydenta miasta). W celu uniknięcia przeniesienia na inne zwierzęta w sposób mechaniczny czynników zakaźnych wywołujących różne choroby, nie tylko ASF, należy przestrzegać podstawowych zasad ostrożności i higieny, w tym szczególnie: – nie pozwolić domowym zwierzętom na kontakt z padłymi świniami i dzikami, – w przypadku kontaktu z padłą świnią lub dzikiem należy jak najszybciej umyć ręce lub zdezynfekować środkiem na bazie alkoholu oraz oczyścić i zdezynfekować obuwie, – osoby postronne (tzn. osoby nie zajmujące się zawodowo zwierzętami lub leczeniem zwierząt w danym gospodarstwie), nie powinny wchodzić – zwłaszcza po kontakcie z padłą świnią lub dzikiem – do budynków inwentarskich w gospodarstwach, w których utrzymywane są świnie; należy stosować się ściśle do zaleceń służb weterynaryjnych na danym terenie. B. Ponadto osoby, które wyjeżdżają poza terytorium Unii Europejskiej (wyjazdy zagraniczne do państw trzecich nienależących do UE) muszą pamiętać, że nie wolno przywozić z państw nie będących członkami UE żadnej żywności pochodzenia zwierzęcego za wyjątkiem specjalnych produktów dietetycznych przeznaczonych na użytek własny lub małych dzieci. Informacje na temat ASF dostępne są na stronie internetowej Głównego Inspektoratu Weterynarii pod adresem www.wetgiw.gov.pl .

Opracowanie materiałów Marta Adamowicz