KARNAWAŁ

Karnawał zwany inaczej zapustami czy mięsopustem, to czas liczony od Trzech Króli do Środy Popielcowej. Etymologia tego słowa wywodzi się z łacińskiego "carnem levare" (późniejsze włoskie "carne vale"), oznaczającego poniechanie, pożegnanie, rozstanie z mięsem. Niektórzy dopatrują się też związku pomiędzy słowem "karnawał" a łacińskim "carrus navalis", jak w starożytnym Rzymie zwano, podobne do łodzi, wozy używane podczas obchodów Wielkich Dionizji jako rydwany boga Dionizosa. Antyczne uroczystości związane powitaniem wiosny miały więc stać się pierwowzorem dla późniejszych, średniowiecznych zabaw.

Karnawał to święto będące przeciwieństwem spokojnego życia, poświęconego codziennym obowiązkom. Dawniej był to czas nie tylko hucznych zabaw, był to również okres, kiedy zawieszeniu ulegały prawa i normy zwyczajowe rządzące światem, a zastępowała ja błazenada, parodia i życie na opak. Przejawem tego były różne zabawy np. parodie mszy oraz zabawy łączące się z płodnością. Przebierańcy, którzy chodzili po domach przedstawiali się jako przybysze z innego, karnawałowego świata "na opak": "Ide z dalekiego kraju, gdzie psy ogonami scekają, ludzie gadają łokciami, a jedzą uszami. Słońce o zachodzie wschodzi, a o wschodzie zachodzi, a kurczę kokoszę rodzi. Każdy na opak gada, a deszcz z ziemi do nieba pada".

Karnawał miał też bardziej praktyczne znaczenie: spożywanie tłustych pokarmów przed czterdziestodniowym postem, było uzasadnione choćby ze względów ekonomicznych, gdyż pozwalało na zużycie zapasów. Z racji tego, że reguły postu były przestrzegane bardzo rygorystycznie, trzeba było zawczasu się przygotować. Post narzucał ograniczenia także w sferze damsko-męskie, stąd liczne w tym czasie żarty o podłożu erotycznym oraz wyprawianie hucznych wesel.

Najbardziej huczny był ostatni tydzień karnawału od Tłustego Czwartku po tzw. "kusy wtorek". W Tłusty Czwartek zgodnie z tradycją należało jeść dużo i tłusto, aby przygotować się na nadchodzący Wielki Post. Jadano przede wszystkim: boczek, słoninę, mięsiwa oraz smażone na tłuszczu racuchy, bliny i pączki.
A co dziś jada się podczas karnawału? Oto kilka współczesnych propozycji do wypróbowania w czasie domowych przyjęć karnawałowych.

Dania z mięsem

Maluszki z mięsa w sosie
Produkty: 1,2 kg mięsa mielonego, sól, pieprz, tarta bułka, 1 żółtko.
Wyrobić małe kotleciki i usmażyć. Zdjąć na talerz.
Sos: 1 puszka fasoli czerwonej (wypłukać), 1 puszka kukurydzy, 20 dag ryżu (ugotować), 1 papryka czerwona pokrojona w słupki, 20 dag pieczarek, 1 cebula, 1 słoik przecieru pomidorowego, 2 szkl. bulionu.
Cebulę przesmażyć z pieczarkami. Do bulionu dodać ugotowany ryż, paprykę, pieczarki i cebulę - to dusić chwilę pod pokrywą. Dodać fasolę, kukurydzę i przecier pomidorowy, na koniec dodać kotleciki i chwilę razem pogotować. Sos doprawić do smaku.

Kurczak z ryżem
Produkty: 8 porcji kurczaka przyprawić i usmażyć na złoty kolor.
Wykonanie: do brytfanny wlać 4 szkl. wody, dodać 2 szkl. ryżu, 1 mały koncentrat, 1 łyżkę jarzynki, trochę soli i pieprzu. Wszystko wymieszać - na to ułożyć kurczaka. Zamknąć brytfannę, wstawić do piekarnika na 1,5 godz. na małym ogniu.

Filet z serem
Produkty: 3 pojedyncze filety z kurczaka pokroić w drobną kostkę, 20 dag sera żółtego zetrzeć na tarce, 3 łyżki majonezu, 3 łyżki mąki ziemniaczanej, 3 całe jajka, vegeta, sól, pieprz, pęczka pietruszki drobno pokroić.
Wykonanie: Wszystko razem połączyć i wymieszać. Formować placuszki i smażyć na głębokim tłuszczu.

Karnawałowe sałatki

Sałatka z selera
Produkty: 2 słoiki selera (odcedzić), 1 puszka ananasa, 30 dag szynki, 20 dag sera, 1 por, 5 jaj ugotowanych, słoik majonezu.
Wykonanie: ananas, szynkę, por i jajka pokroić w kostkę, ser zetrzeć na tarce. Połączyć wszystkie składniki i dokładnie wymieszać.

"Na słodko"
Produkty: 1 szkl. ryżu, 1 szkl. soku pomarańczowego, 100 g orzechów włoskich, 100 g rodzynek, 50 g suszonych śliwek, puszka kukurydzy, 4 łyżki jogurtu naturalnego, łyżka soku cytrynowego, łyżka miodu, cynamon, imbir.
Wykonanie: ryż ugotować w wodzie z sokiem pomarańczowym. Rodzynki i śliwki włożyć do sitka i przelać wrzątkiem, osączyć. Śliwki pokroić na małe kawałki. Orzechy uprażyć na patelni bez tłuszczu. Kukurydzę osączyć, jogurt wymieszać z sokiem cytrynowym i miodem, przyprawić do smaku imbirem i cynamonem. Wszystkie składniki włożyć do salaterki, polać sosem, dokładnie wymieszać. Sałatkę podawać lekko schłodzoną.

Karnawałowe słodkości

Lukrowane gniazdka
Produkty na 12 szt.: 1 szklanka wody, 50 g masła, szczypta soli, 150 g mąki, 4-5 jajek, tłuszcz do smażenia.
Wykonanie: wodę osolić i zagotować z masłem. Stopniowo dodawać mąkę, mieszając gotować na małym ogniu, aż ciasto będzie odchodzić od brzegów naczynia. Zdjąć z ognia, przestudzić, dodawać po jednym jajku, wyrobić na jednolitą masę. Ciasto nałożyć do szprycy z b. dużym otworem, wyciskać na pergamin gniazdka. Smażyć w głębokim tłuszczu na złoty kolor. Ciepłe gniazdka polewać lukrem.

Włoskie obwarzanki
Produkty: 30 dag mąki, 2 jajka, 50 g cukru, szczypta soli, 2 łyżki słodkiego wina, 3 łyżki oleju, płatki migdałowe, 100 g cukru
Wykonanie: mąkę przesiać, wbić jajka, dodać sól, cukier, wino i 2 łyżki oleju, zagnieść ciasto. Uformować wałeczki, końce skleić. Wrzucać na osolony wrzątek, gotować aż wypłyną. Osączyć, ułożyć na wysmarowanej olejem blasze. Piec 20 min. w temp. 180oC. Obwarzanki smarować gorącym lukrem i posypać płatkami migdałowymi.

Pomarańczowe pączki z syropem
Produkty na 20 szt.: 4 jajka, 40 dag mąki, 25 dag cukru, 4 łyżki oleju, 4 łyżki soku z pomarańczy, skórka starta z jednej pomarańczy, łyżka proszku do pieczenia, sok z cytryny, szkl. miodu, l oleju do smażenia
Wykonanie: jajka, olej, sok pomarańczowy i 50 g cukru utrzeć, dodać skórkę. Mąkę przesiać z proszkiem do pieczenia, po jednej łyżce dodawać do masy, wyrobić na jednolitą masę. Przykryć i odstawić w ciepłe miejsce na 30 minut. Przygotować syrop: cukier zagotować z 1/4 szkl. wody i sokiem cytrynowym. Dodać miód, wymieszać, gotować dalsze 5 minut. Odstawić w ciepłe miejsce. Rozgrzać olej, z ciasta formować 10 płaskich, grubych placuszków. Na środku każdego wydrążyć otwór. Smażyć na jasnozłoty kolor, polewać ciepłym syropem.

Najlepsze nadzienia do pączków:
Czekoladowe: tabliczkę gorzkiej czekolady roztopić, lekko ostudzić i połączyć z 125 ml ubitej na sztywno śmietany kremówki.
Miodowe: do 250 g miodu dodać 4 łyżki soku z cytryny i 2 łyżki zmielonych orze-chów włoskich. Dokładnie wymieszać.
Z alkoholem: 4 żółtka utrzeć z 3 łyżkami cukru i opakowaniem cukru wani-liowego na puszystą masę. Ciągle mieszając dodać 4 łyżeczki spirytusu.
Śliwkowe: oika powideł śliwkowych podgrzać i wlać kieliszek wiśniówki.

Monika Tomaszewska
K-PODR w Minikowie,
Oddział w Zarzeczewie