Biobed
Stanowisko do mycia opryskiwacza
Zanieczyszczenie wód podziemnych i powierzchniowych
jest z reguły wynikiem przesiąkania środków ochrony roślin
z pól, gdzie środki stosowane są kilka, a nawet kilkanaście
razy w ciągu sezonu, a także z terenów składowania odpadów
po preparatach oraz z miejsc, w których przygotowywana jest
ciecz użytkowa i płukany jest opryskiwacz po wykonanym zabiegu.
Ten problem dotyczy większości gospodarstw ogrodniczych i
rolniczych w Polsce. Przygotowywaniu cieczy użytkowej towarzyszy
szczególnie duże ryzyko skażenia gleby. Wykonując wszystkie
czynności przygotowawcze - począwszy od otwierania opakowania,
dozowania preparatu, mieszania go z wodą, aż do wlewania do
zbiornika - przez cały czas mamy do czynienia ze środkiem
ochrony w dużym stężeniu. Wszystkie te czynności najczęściej
wykonujemy w tym samym miejscu. Przeciekające w głąb gleby
toksyczne substancje to poważne zagrożenie skażenia wód podziemnych.
Aby zminimalizować skażenie terenu, prace
przygotowawcze do zabiegu pestycydowego oraz mycie sprzętu
należy wykonywać z dala od studni i wód powierzchniowych,
na wybetonowanym podłożu. Najbezpieczniejsze dla środowiska
jest wykorzystanie specjalnie do tego celu wykonanego stanowiska
typu "Biobed".
Nad problemem uniknięcia skażenia środowiska
zastanawiali się państwo Maria i Wiesław Gutmańscy
zamieszkali w Małszycach, w gminie Ciechocin. Rolnicy od 1997
roku współpracują z Instytutem Melioracji i Użytków Zielonych
w Falentach, a ich gospodarstwo, jako jedno z czterech w gminie,
uczestniczy w projekcie "Ograniczanie zanieczyszczeń
wód ze źródeł rolniczych w zlewni Bałtyku" (BAAP). W
gospodarstwie zrealizowano przedsięwzięcia służące ochronie
środowiska: wybudowano płytę obornikową i zbiornik na gnojówkę,
uruchomiono przydomową oczyszczalnię ścieków, nawożenie roślin
stosowane jest zgodnie z planem nawozowym.
Można zatem stwierdzić, że gospodarstwo prowadzone
jest zgodnie z Kodeksem Dobrej Praktyki Rolniczej. Wciąż jednak
istniał nierozwiązany problem postępowania ze środkami ochrony
roślin. W 2003 roku państwo Gutmańscy w ramach projektu BAAP
gościli w gospodarstwach szwedzkich rolników i przyglądali
się, jak nurtujący ich problem rozwiązali sąsiedzi zza Bałtyku.
Po powrocie zdecydowali się na wybudowanie specjalnego stanowiska
do napełniania i mycia opryskiwacza. Wszystkie prace wykonali
sami. Koszt materiałów wyniósł około 2500 zł.
Stanowisko typu "Biobed" zajmuje powierzchnię
40,5 m2 (10 x 4,5 m) i ma głębokość 0,7 m. Spód wykonany jest
ze szczelnego betonu o grubości 0,10 m. Stanowisko otoczone
jest betonowym fundamentem szerokości 0,25 m. Wzdłuż biegną
środkiem dwa ciągi betonowych bloczków ułożone na szerokość
ciągnika, z metalowymi kratami do najazdu. Stanowisko powinno
być zbudowane w odległości co najmniej 20 m od studni i zabudowań
inwentarskich.
Stanowisko wypełnione jest mieszaniną
rozdrobnionej słomy (50%), torfu (25%) i ziemi wybranej z
wykopu (25%). Podłoże to pełni rolę biologicznego
neutralizatora środków chemicznych. Bogata w materiał organiczny
50-centymetrowa warstwa wykazuje silne właściwości adsorpcyjne
wiążąc cząsteczki związków chemicznych oraz tworzy doskonałe
warunki dla rozwoju mikroorganizmów potrzebnych do biodegradacji
tych związków. Warstwa betonu na spodzie stanowiska powstrzymuje
przesiąkanie środków ochrony z podłoża do gleby, ograniczając
ryzyko skażenia wód podziemnych. Jak wykazują szwedzkie doświadczenia,
w okresie nieużytkowania opryskiwacza (od jesieni do wiosny)
w podłożu stanowiska dokonuje się degradacja zgromadzonych
tam w sezonie środków ochrony do bardzo niskiego poziomu,
często do poziomu progu detekcji. Po 5-8 latach podłoże
należy wymienić na nowe. Zużyte po rocznym okresie
kompostowania podłoże można bezpiecznie rozrzucić po polu
uprawnym.
Na stanowisku "Biobed" można również myć
opakowania po środkach ochrony roślin, co zmniejsza zagrożenia
związane z ich utylizacją.
Helena Górecka
K-PODR Minikowo
Oddział w Przysieku
