Przydomowe oczyszczalnie ścieków

Budując własny dom należy rozwiązać problem powstających w nim ścieków. Przeciętny mieszkaniec domu produkuje około 160 litrów ścieków na dobę. Gdy w pobliżu jest sieć kanalizacyjna sprawa ogranicza się do wykonania odpowiedniego podłącza. Jednak tereny podmiejskie oraz wiejskie najczęściej pozbawione są sieci kanalizacyjnej, wtedy problem ścieków należy rozwiązać we własnym zakresie.

Sposób zagospodarowania ścieków jako odpadów szkodliwych powinien być określony w pozwoleniu na budowę. Są dwie zasadnicze możliwości radzenia sobie ze ściekami. Można je gromadzić w zbiornikach bezodpływowych tzw. szambach lub oczyszczać je w małych przydomowych oczyszczalniach ścieków lub większych oczyszczalniach zbiorowych.

Jeszcze kilka lat temu pojęcie przydomowej oczyszczalni ścieków było zupełnie obce nawet dla specjalistów z branży sanitarnej. Obecnie małe, przyzagrodowe oczyszczalnie ścieków cieszą się ogromną popularnością, dzięki czemu epoka tradycyjnego, najczęściej nieszczelnego szamba przemija nieodwracalnie.

Przydomowa oczyszczalnia ścieków ma zastosowanie we wszelkiego rodzaju obiektach produkujących ścieki bytowe: dom jednorodzinny, hotel, zajazd, stacje benzynowe, biurowce, supermarkety. Przydomowa oczyszczalnia ścieków jest to urządzenie, które oczyszcza ścieki i pozwala na odprowadzenie ich w stanie oczyszczonym do gruntu. W naszym rozumieniu jest to urządzenie:

Większość prostych oczyszczalni składa się z osadnika gnilnego do gromadzenia i wstępnego oczyszczania nieczystości oraz z drenów rozprowadzających, ułożonych w warstwie filtracyjnej.

W celu zapewnienia prawidłowego przebiegu procesów oczyszczania osadnik powinien być odpowiednio zaprojektowany i posiadać wytrzymałą konstrukcję. Ważne jest, aby jego kształt był wydłużony, a wewnątrz znajdowały się przegrody stabilizujące przepływ ścieków. Ponadto każdy osadnik powinien być wyposażony w filtr doczyszczający umieszczony od strony wylotu ścieków, uniemożliwiający wypływ zawiesiny do układu doczyszczania. W osadniku gnilnym następuje spowolnienie przepływu ścieków, przez co cięższe, stałe zanieczyszczenia opadają na dno tworząc osad. Warstwa osadu pod wpływem bakterii beztlenowych ulega rozkładowi i staje się mniej toksyczna. Przy usuwaniu osadu, co wykonuje się stosunkowo rzadko, należy pozostawić jego część, aby bakterie mogły się rozmnażać zapewniając prawidłowe funkcjonowanie osadnika. Na powierzchni gromadzi się kożuch składający się z lekkich zawiesin i tłuszczów, który przez fermentację związków organicznych (pod wpływem bakterii) zamienia się w składniki rozpuszczalne w wodzie. W celu zintensyfikowania procesów biologicznych należy stosować specjalne biopreparaty. W zależności od konkretnego systemu oraz konstrukcji, osadniki w różnym stopniu oczyszczają ścieki. Z niektórych odprowadzana jest mocno oczyszczona woda, która jest rozsączana w gruncie za pomocą systemu drenów, w innych, o prostszej budowie ścieki są dodatkowo doczyszczane na zewnątrz w filtrach piaskowych lub gruntowo-roślinnych. Substancje mineralne i organiczne po przefiltrowaniu przez glebę są rozkładane na związki mineralno-organiczne, rozpuszczalne w wodzie. Przy wyborze oczyszczalni warto zwrócić uwagę, czy producent posiada odpowiednie certyfikaty i dopuszczenia. Osadniki gnilne oferowane przez czołowych producentów znakowane są znakiem CE, co oznacza, że produkowane są zgodnie z wymaganiami zawartymi w normie europejskiej PN-EN 12566-1/A1 i przeszły pomyślnie badania w laboratorium akredytowanym.

Ścieki wypływające z osadnika muszą być poddane doczyszczaniu w warunkach tlenowych. Najczęściej stopień tlenowy realizuje się poprzez zastosowanie drenażu rozsączającego. Drenaż ten jest układem podziemnych perforowanych rur drenarskich (drenów) wprowadzających do gruntu ścieki wstępnie oczyszczone w osadniku gnilnym. Łączna długość rur drenarskich nie może być mniejsza niż 15 m bieżących na jednego mieszkańca. Ścieki przepływające przez kolejne warstwy filtracyjne żwiru i piachu (ułożone pod drenami) ulegają rozkładowi w procesach biologicznego utlenienia przy udziale mikroorganizmów. Drenaż jest niewątpliwie najtańszym i najbardziej niezawodnym sposobem doczyszczania ścieków. Jednak nie zawsze istnieje możliwość jego zastosowania. Głównymi czynnikami dyskwalifikującymi to rozwiązanie są: całkowicie nieprzepuszczalny grunt oraz wysoki poziom wód gruntowych.

Alternatywnymi metodami oczyszczania stosowanymi w tak trudnych warunkach gruntowo-wodnych są: kopiec filtracyjny, filtr piaskowy o przepływie pionowym oraz złoże biologiczne. Cechą wspólną dwóch ostatnich układów (czyli filtra piaskowego i złoża biologicznego) jest konieczność odprowadzenia oczyszczonych ścieków do odbiornika powierzchniowego. Może go stanowić rzeka, rów melioracyjny, kanalizacja burzowa, studnia chłonna itp.

Kopce filtracyjne stosuje się na terenach podmokłych, gdzie występuje wysoki poziom wód gruntowych. W celu podniesienia podczyszczonych ścieków na kopiec trzeba wykonać przepompownię. Zasada działania kopca filtracyjnego jest taka sama jak tradycyjnego drenażu.

Filtr piaskowy o przepływie pionowym jest rozwiązaniem bardzo zbliżonym do drenażu rozsączającego. Różni się tym, że oprócz drenów rozsączających posiada układ drenów zbierających, ułożonych w warstwie żwiru na dnie układu filtracyjnego. Oczyszczony ściek zbierany jest przez dolny drenaż i odprowadzany do odbiornika. Filtr zajmuje mniej miejsca niż klasyczny drenaż rozsączający. Ponadto pozwala na całkowitą separację układu technologicznego od gruntu, ponieważ wykop wyłożony jest folią nieprzepuszczalną.

Kolejną metodą jest doczyszczanie ścieków na złożu biologicznym. Jego główny element stanowi specjalnej konstrukcji monolityczny zbiornik, w którym umieszczone są kształtki z PE stanowiące wypełnienie złoża, na których rozwija się błona biologiczna. W celu zapewnienia równomiernego rozprowadzenia ścieków po całej powierzchni wypełnienia, w górnej części zbiornika umieszczony jest zraszacz. Tlen niezbędny dla procesów rozkładu ścieków zachodzących w złożu biologicznym dostarczany jest poprzez studzienkę napowietrzająco-rewizyjną. Niewątpliwą zaletą złóż biologicznych jest niewielka ilość miejsca potrzebna do ich instalacji oraz całkowita szczelność układu (szczególnie ważna przy wysokim poziomie wód gruntowych).

Na koniec kilka wskazówek praktycznych:

Iwona Tomczak
KPODR w Minikowie,
Oddział w Zarzeczewie