Kiedy można opryskiwać?

Na naszych polach wciąż można zauważyć liczne nieprawidłowości w ochronie roślin, np. wykonywanie zabiegów w nieodpowiednim terminie czy nieuwzględnianie warunków pogodowych. Efektem tych błędów jest niska skuteczność zabiegu ochronnego (lub jej brak), zanieczyszczenie środowiska oraz straty finansowe. Dlatego tak ważne jest przestrzeganie wszystkich czynników mających wpływ na skuteczność oprysku, w tym terminu jego wykonania i warunków meteorologicznych, w jakich jest prowadzony.

Przed przystąpieniem do zabiegu ochrony roślin należy upewnić się, że będzie on wykonany zgodnie z prawem - to znaczy, że spełnione są obowiązki wynikające z Ustawy o ochronie roślin z dnia 18 grudnia 2003 roku (tekst jednolity: Dz.U. z 2008 roku Nr 133, poz. 849):

-  ukończenie szkolenia przez operatora opryskiwacza (raz na 5 lat),
-  badanie opryskiwacza (atestacja - co 3 lata),
- prowadzenie ewidencji zabiegów ochronnych.

Termin wykonywania zabiegu ochrony roślin zależy zarówno od fazy rozwojowej roślin chronionych, jak i od fazy wzrostu chwastów czy stadium rozwojowego lub nasilenia występowania szkodnika albo choroby. Szczegółowe informacje na ten temat zawiera etykieta - instrukcja stosowania danego preparatu.

Zabiegi ochrony roślin powinny być przeprowadzane w warunkach meteorologicznych określonych w etykiecie preparatu. Jeżeli nie ma szczególnych zaleceń, warunki te są następujące:

- Prędkość wiatru nie przekracza 3 m/s.
- Temperatura powietrza nie przekracza 20°C w dzień i nie jest mniejsza niż 1°C następnej nocy po zabiegu.
- Wilgotność względna powietrza wynosi od 50 do 90%.
- Opady są niższe niż 0,1 mm podczas zabiegu, a w okresie od 3 godzin przed i do 6 godzin po zabiegu nie przekraczają 2 mm.

Prędkość wiatru
Prędkość wiatru wpływa na wielkość znoszenia cieczy roboczej, co powoduje straty środków ochrony roślin, a tym samym zmniejszenie skuteczności biologicznej zabiegu oraz ryzyko uszkodzenia sąsiednich upraw.
W myśl Ustawy o ochronie roślin, pestycydy na terenie otwartym można stosować sprzętem naziemnym (opryskiwaczami), jeżeli prędkość wiatru nie przekracza 3 m/s (10,8 km/h). Podjęcie decyzji o możliwości wykonania zabiegu oraz o doborze rozpylaczy w zależności od prędkości wiatru ułatwia wiatromierz (nie ma obowiązku jego posiadania). W przybliżonym oszacowaniu siły wiatru pomocne jest obserwowanie zachowania się liści na drzewach, pędów roślin oraz dymu unoszącego się z kominów.

W praktyce podczas wykonywania zabiegu ochrony roślin należy obserwować zachowanie się strumienia cieczy roboczej. Jeśli ciecz jest znoszona przez wiatr, opryskiwanie trzeba przerwać i poczekać na lepsze warunki. Jeżeli jednak kontynuowanie zabiegu jest konieczne (oczywiście - przy prędkości wiatru nie przekraczającej 3 m/s), to w celu ograniczenia znoszenia należy:

- zastosować rozpylacze dające krople grubsze, odporniejsze na znoszenie (wielkość kropli zależy od typu i rozmiaru rozpylaczy oraz ciśnienia roboczego);
- zmniejszyć prędkość roboczą (do zmniejszonej prędkości dostosować rozmiar rozpylaczy i ciśnienie robocze);
- obniżyć położenie belki polowej nad opryskiwaną powierzchnią na wysokość dopuszczalną dla danego kąta rozpylania.

Temperatura i wilgotność
Wykonywanie zabiegów przy zbyt wysokich temperaturach i niskiej wilgotności powietrza może przyczynić się do ulatniania się substancji aktywnej z preparatów, zmniejszając ich skuteczność. Wysoka temperatura powietrza wpływa też na obniżenie turgoru roślin, co utrudnia wchłanianie substancji aktywnych, a ponadto może spowodować tzw. szok termiczny, wynikający z różnicy temperatur rośliny i cieczy roboczej z opryskiwacza.

Zabiegów nie należy wykonywać krótko przed spodziewanym przymrozkiem, a także na rośliny uszkodzone przez niskie temperatury.

Wyższa wilgotność względna powietrza jest czynnikiem sprzyjającym wnikaniu preparatu do roślin, z wyjątkiem sytuacji, gdy utrzymuje się mgła. Może ona spowodować znaczne rozwodnienie substancji aktywnych oraz spływanie cieczy z roślin. Z tych samych powodów nie należy wykonywać zabiegów na rośliny mokre, tzn. po deszczu lub pokryte rosą.

Opady deszczu po wykonanym zabiegu mogą wpłynąć na obniżenie skuteczności działania pestycydu (dotyczy to głównie preparatów nalistnych).

Wilgotność gleby ma zasadniczy wpływ na skuteczność działania herbicydów doglebowych. Nie należy ich stosować zarówno na glebę suchą, jak i zbyt wilgotną oraz nadmiernie zbryloną.

Najodpowiedniejszą porą do opryskiwania roślin jest świt, wieczór lub noc - gdy prędkość wiatru i temperatura są relatywnie niskie, a wilgotność wysoka. W takich warunkach penetrowanie łanu przez strumień cieczy nie jest zakłócone, a odparowywanie
i znoszenie cieczy ograniczone do minimum. Środek chemiczny pozostaje na chronionej powierzchni w stanie zwilżonym przez czas wystarczająco długi dla zapewnienia skuteczności działania. Ponadto brak bezpośredniego oddziaływania promieni słonecznych sprzyja zachowaniu pełnej aktywności tych preparatów, które są na nie wrażliwe.

Aby zminimalizować niekorzystny wpływ czynników pogodowych na stabilność i terminowość zabiegów ochronnych, opracowano rozpylacze zwiększające wielkość wytwarzanych kropel - eżektorowe i antyznoszeniowe. Rozpylacze te znacznie ograniczają znoszenie cieczy i umożliwiają wykonywanie zabiegów opryskiwaczami konwencjonalnymi w mniej korzystnych warunkach (większa prędkość wiatru, niska wilgotność powietrza, wyższa od zalecanej temperatura).

Andrzej Siennicki
KPODR Minikowo, Oddział w Przysieku

06 2009