Co zamiast atrazyny?

Atrazyna - substancja aktywna wielu preparatów do odchwaszczania różnych upraw, a zwłaszcza kukurydzy zakończyła swoją kadencję. Przez 50 lat stosowania zyskała uznanie rolników wszystkich kontynentów. Spowodowała jednak wystąpienie wielu negatywnych zjawisk.

Na jej korzyść przemawiała stosunkowo niska cena, oraz dobra mieszalność ze znaczną liczbą innych substancji aktywnych, ponieważ nie wchodziła z nimi w niekorzystne reakcje chemiczne. Masowe stosowanie wiązało się także z możliwością wykonywania zarówno zabiegów doglebowych, jak i nalistnych. Zaletą był brak fitotoksycznego działania - kukurydza posiada zdolność do szybkiej przemiany atrazyny do związków nietoksycznych. Ta cecha zachęcała do nielegalnego stosowania o wiele wyższych dawek niż zalecane, w celu zwalczenia nawet tych chwastów, które na atrazynę były średnio wrażliwe. Jednostronne używanie od wielu lat tej substancji aktywnej w dużych dawkach (dopiero w latach 90. wprowadzono ograniczenie do 1500 g na 1 ha) o jednakowym mechanizmie działania spowodowało uodpornienie niektórych gatunków chwastów (komosa biała, psianka czarna) oraz niekorzystny wpływ na środowisko glebowe.
W krajach UE stosowanie preapratów triazynowych jest zakazane od kilku lat, a Polska wynegocjowała wycofanie atrazyny do końca czerwca 2007 roku. Atrazyna została wycofana głównie ze względu na długi okres zalegania w glebie (w zależności od zastosowanej dawki od 6 do 24 miesięcy) i przemieszczanie się do wód gruntowych.
Wśród ponad 200 dotychczasowych propozycji odchwaszczania kukurydzy atrazynę (samą lub w mieszankach) zawierało ponad 80% kombinacji. Mimo, że rejestrowane są nowe preparaty do dyspozycji rolnika pozstaje więc, na dzień dzisiejszy, o wiele mniej możliwości zwalczania chwastów w kukurydzy.

Od kilku lat do odchwaszczania kukurydzy zalecane są również zabiegi na pograniczu przed- i powschodowym preparatami zawierającymi glifosat; Roundup Strong 540 SL (0,7-2,7 l/ha), Sting CT 120 SL (4 l/ha). Koniecznie należy je wykonać nie później niż 3 dni przed wschodami kukurydzy, a po wschodach jak największej liczby chwastów. Taki zabieg wymaga precyzji w uprawie gleby i technice siewu oraz dokładnego określenia terminu oprysku, aby nie uszkodzić wschodzących roślin. Glifosat niszczy tylko te chwasty, które już wzeszły, dlatego w celu poszerzenia efektu chwastobójczego zarejestrowano kombinacje z herbicydem o działaniu doglebowym: Guardian 840 EC (Guardian Max 840 EC) 2-2,5 l + Roundup Energy 450 SL 1-2 l.
Koszt i efekt zabiegu zależeć będzie od zastosowanego preparatu, a ten m.in. od zakresu zwalczanych chwatów. Orientacyjnie (wg cen lokalnych dystrybutorów na koniec stycznia) na odchwaszczenie 1 ha kukurydzy trzeba będzie przeznaczyć od 50 do ponad 200 zł, np:
- Mustang 306 SEok. - 60 zł
- Mustang 306 SE + Titus 25 WG - 160-200 zł
- Milagro 040 S.C. - 130-200 zł
- MaisTer 310 WG - ok. 200 zł
- Trophy 786 EC - ok. 90 zł
- Chwastox Turbo 340 SL - ok. 50 zł
- Aminopielik Gold 530 EW - ok. 60 zł
- Accent 75 WG - ok. 100 zł

Każdorazowo przed planowanym zastosowaniem wybranego herbicydu należy zapoznać się z etykietą. Oprócz m.in. dawkowania środka i terminu jego stosowania powinna zawierać informacje o wrażliwości odmian. Nie wszystkie odmiany wykazują tolerancję na preparaty powodując m.in. zahamowanie wzrostu, przebarwienia liści czy deformację łodyg (Titus, Milagro, Accent, MaisTer, Aminopielik). W przypadku braku pewności reakcji posiadanej odmiany najlepiej skontaktować się z dystrybutorem lub producentem danego środka.

Zwalczanie ważniejszych chwastów preparatami nie zawierającymi atrazyny (wg zaleceń IOR)

w - chwasty wrażliwe sw - chwasty średnio wrażliwe o - chwasty odporne - brak danych
Liczby oznaczają fazy rozwojowe chwastów dla skutecznego zabiegu:
7 - wrażliwy we wczesnych fazach rozwojowych (mała rozeta), w późniejszych (duża rozeta) - średnio wrażliwe
8 - do fazy 6 liści (starsze odporne)
9 - zwalcza siewki, nie zwalcza roślin wieloletnich
19 - wrażliwy na dawkę 0,5 l/ha
* może być stosowany również w fazie 1-3 liści kukurydzy

Zofia Trawczyńska
KPODR w Minikowie,
Oddział w Zarzeczewie