Kukurydziane problemy
W ograniczaniu strat w plonach kukurydzy
powodowanych przez choroby i szkodniki, konieczne jest łączne
stosowanie wielu metod zapobiegania i zwalczania.
Odpowiednio dobrana agrotechnika spełnia
ogromną rolę w zmniejszaniu strat w plonach kukurydzy powodowanych
przez agrofagi. Siew kukurydzy w wieloletnim zmianowaniu z
innymi roślinami uprawnymi pozwala obniżyć nasilenie występowania
zgnilizny korzeni i zgorzeli podstawy łodygi, głowni guzowatej,
drobnej plamistości liści kukurydzy, omacnicy prosowianki
i innych agrofagów. Na terenach silnie zagrożonych przez ploniarkę
zbożówkę należy unikać zakładania plantacji kukurydzy w pobliżu
jęczmienia ozimego. Staranna uprawa roli powinna stwarzać
sprzyjające warunki dla kiełkowania nasion, wschodów roślin
i dalszego ich wzrostu. Optymalne nawożenie przedsiewne i
dolistne, terminowe wykonywanie zabiegów pielęgnacyjnych,
zwalczanie chwastów na plantacjach znacznie zapobiega stratom
powodowanym przez choroby i szkodniki.
Szkodniki kukurydzy
Groźnymi szkodnikami atakującymi łodygi i liście kukurydzy
w trakcie wegetacji są owady, z których najgroźniejsze to:
Ploniarka zbożówka - jest
to drobna muchówka, której larwa początkowo biała i prawie
przeźroczysta, później żółtawa, osiąga długość do 4 mm. Larwa
żeruje najczęściej w zawiązkach liści, czasem uszkadza stożek
wzrostu. Wydostające się na zewnątrz młode, uszkodzone liście
są zbite, trudno rozwierają się, niekiedy ulegają poszarpaniu
lub pękają wzdłużnie, czasami są zdeformowane lub skrócone.
Najczęstsze objawy na liściach to nadżerki widoczne jako przejaśnienia
biegnące wzdłuż liścia. Ploniarka zbożówka największe szkody
na plantacjach kukurydzy wyrządza w latach z chłodnymi wiosnami.
Średnie straty w plonach kukurydzy zależą od warunków pogodowych
w danym roku i wynoszą od 0 do 20%. Zwalczanie chemiczne jest
wskazane w rejonach, w których uszkadza 10-15% roślin uprawianych
na ziarno lub 20-30% roślin uprawianych na kiszonkę.
Omacnica prosowianka - jest
to ciepłolubny motyl nocny, którego dorosłe gąsienice osiągają
długość 2,5 cm. Barwa ich ciała jest zmienna zależnie od temperatury
powietrza. Gąsienice żerują w łodygach, powodując osłabienie
roślin, zdrobnienie ziaren, a nawet łamanie łodyg. Objawy
żerowania najlepiej są widoczne pod koniec sierpnia i na początku
września, w postaci małych otworków, przez które wyrzucane
są odchody wraz z białawymi trocinami. Gąsienice wnikają także
do kolb żerując początkowo na niedojrzałym ziarnie. W miarę
jego twardnienia przechodzą do wnętrza kolby wygryzając miąższ
rdzenia. Próg ekonomicznej szkodliwości to 15% uszkodzonych
roślin w przypadku uprawy na ziarno lub 30-40% roślin kukurydzy
uprawianej na kiszonkę.
Mszyce - ich masowe naloty
pojawiają się, gdy rośliny mają, co najmniej 7-8 liści. Żerują
od końca maja do początku października. Na kukurydzy najczęściej
można spotkać mszycę czeremchowo-zbożową (barwy oliwkowo-żółtej)
i różano-trawową (jasnozielona z i intensywnie zielonym pasem
na grzbiecie). Ich szkodliwość bezpośrednia jest niewielka,
natomiast pośrednia, polegająca na ułatwianiu wnikania do
rośliny zarodników grzybów, bakterii i wirusów przez otwory
powstałe w wyniku nakłuć przez mszyce jest znacznie wyższa.
Żerowanie mszyc przyczynia się do wzrostu nasilenia wielu
ważnych gospodarczo chorób. Próg ekonomicznej szkodliwości
to około 300 osobników na roślinie.
Do szkodników glebowych, najwcześniej powodujących
straty w zasiewach kukurydzy można zaliczyć:
Drutowce - są larwami owadów
należących do rodziny sprężykowatych. Do najważniejszych należą:
osiewnik ciemny, osiewnik, skibowiec i nieskorek rdzawoplamy.
Larwy tych gatunków barwy jasnożółtej lub rudej, o długości
25-27 mm, rozwijają się w glebie w okresie 2-4 lat. Najwięcej
szkód wywołują w drugim i trzecim roku swego rozwoju. Żer
drutowców wzmaga się szczególnie w okresie suszy. Atakują
pęczniejące nasiona, korzenie i szyjki korzeniowe, a nawet
siewki.
Rolnice - są gąsienicami
motyli należących do rodziny sówkowatych. Gąsienice zimujące
i rozwijające się w glebie są koloru oliwkowobrunatnego i
ciemnozielonego, posiadają na grzbiecie ciemne i rude linie.
Długość ich wynosi 40-55 mm. Larwy tych owadów żerują głównie
na korzonkach młodych siewek, a nawet przegryzają łodygi w
okolicach szyjki korzeniowej.
Pędraki - są larwami owadów
należących do rodziny żukowatych (chrabąszczowatych). Do rodziny
tej należy kilka gatunków, wśród których najpopularniejszy
jest chrabąszcz majowy, chrabąszcz kasztanowiec i guniak czerwczyk.
Rozwój chrabąszczy trwa przeciętnie 4 lata. Największe szkody
wyrządzają w 2-3 roku rozwoju. Są one dość długie (do 50 mm),
barwy białej z czarną główką, wygięte w podkówkę.
Duże straty w okresie w okresie kiełkowania
kukurydzy wyrządzają również ptaki, uszkodzenia mogą być tak
znaczne, że niekiedy zachodzi potrzeba wykonania dosiewu.
Poważne szkody mogą powodować również zające, sarny, jelenie
i dziki.
Zwalczanie szkodników kukurydzy
Najprostszym i najłatwiejszym w praktyce stosowanym sposobem
chemicznego zwalczania ploniarki zbożówki jak i szkodników
glebowych daje zaprawianie nasion preparatami owadobójczymi.
Stosuje się następujące preparaty w dawce na 100 kg nasion:
Mesurol 500 FS-1 litr (działa odstraszająco także na ptaki),
Promet 400 CS-1 litr, Zaprawa Marshal 250 DS 3-5 kg, Gaucho
350 FS-1 litr, Gaucho 600 FS-0,6 litra.
Do zwalczania szkodników glebowych i ploniarki
można też stosować współrzędnie insektycydy doglebowe. Wysiewa
się je podczas siewu nasion lub po wschodach w międzyrzędzia.
Można zastosować Furadan 5 GR w dawce 15 kg/ha, Diafuran,
Diafuran 5 GR w dawce 15 kg/ha.
Przeciw owadom żerującym na łodygach i liściach
można stosować Karate 025 EC w dawce 0,3 l/ha lub Karate Zeon
100 CS w dawce 0,05 l/ha. Przeciwko ploniarce opryskiwać należy
rośliny, gdy rozwija się trzeci liść. Na mszyce oprysk należy
wykonać w okresie masowego nalotu mszyc uskrzydlonych na rośliny.
Przeciwko omacnicy zaleca się także pogłówne (w trakcie wegetacji
roślin) rozsiewanie insektycydów granulowanych: Basudin 10
GR lub Dianizon 10 GR w dawce 15 kg/ha. Środki należy rozsiewać
tak, aby przedostały się w pochwy liściowe.
W przypadku zagrożenia uprawy przez zwierzęta
jeleniowate, zające i dziki należy opryskiwać plantację po
siewie oraz od fazy wypełniania ziarna do zbioru kukurydzy
(zwłaszcza pasy brzeżne) preparatami: Ha Te 4C Ekstrakt lub
Stop-Z EC. Można zastosować środki Hukinol AL, Quinolen 73
AL lub Wildrepent AL naniesione na kawałki tkanin umieszczone
na wysokości 0,5 i 1,0 m od powierzchni gruntu, co 20 m na
brzegach plantacji.
Ochrona przed chorobami
Na podstawie wieloletnich obserwacji ocenia się, że straty
w plonach kukurydzy spowodowane przez choroby i szkodniki
wynoszą maksymalnie około 20%. Do najgroźniejszych chorób
grzybowych należą zgnilizna korzeni i zgorzel siewek powodowane
przez grzyby z rodzaju Fusarium, głownia guzowata, zgorzel
podstawy łodygi i fuzarioza kolb oraz plamistość pochew liści
kukurydzy. Mniej powszechnymi chorobami są: drobna plamistość
liści kukurydzy (zwana inaczej antraknozą kukurydzy), żółta
plamistość liści kukurydzy oraz rdza kukurydzy. Infekcje grzybowe
i bakteryjne oprócz obniżki plonu, powodują pogorszenie jakości
paszy, a w przypadku silniejszego porażenia mogą powodować
zatrucia zwierząt wytwarzanymi przez grzyby mitotoksynami.
Najlepszym sposobem zapobiegania chorobom
jest zaprawianie nasion. Obecnie, materiał siewny znajdujący
się w obrocie handlowym jest już najczęściej zaprawiony, co
zabezpiecza wschody przed stratami wywołanymi przez choroby.
Nie zaprawione nasiona należy zaprawić przed siewem we własnym
zakresie, przestrzegając zaleceń BHP podanych w instrukcji
stosowania preparatu.
Tomasz Kuźniewski
ODR Zarzeczewo
