Jest to wieloletnia bylina z rodziny wargowych
osiągająca wysokość do 60 cm. Roślina ma charakterystyczną
geometrycznie łodygą, u nasady zdrewniałą, góra zielona, liście
lancetowate zaostrzone z ciemno niebieskimi kwiatami. Kwitnie
od czerwca do sierpnia. Surowcem zielarskim jest ziele hyzopu
zebrane w fazie początkowego kwitnienia. Surowiec powinien
posiadać właściwą barwę, szczególnie ważna jest obecność niebieskich
kwiatów, wilgotność nie może przekraczać 12%.
Stanowisko
Uprawa tego ziela wiąże się bardziej z odpowiednim klimatem
niż glebą. Jest rośliną, która przywędrowała do nas z Europy
Południowej stąd też pole, które przeznaczamy do uprawy hyzopu
musi być stanowiskiem dobrze nasłonecznionym, osłonięte od
wiatrów. Nie lubi też gleb kwaśnych i zimnych. Dobre stanowisko
po okopowych idealnie nadaje się pod uprawę.
Nawożenie
Należy zastosować następujące nawożenie mineralne: azot -
50 kg, 1 przed sadzeniem, 1 w fazie kilku liści, P2O5 - 100
kg w całości przed sadzeniem. Ponieważ roślina jest wieloletnią
byliną nie zapominamy o nawożeniu w następnych latach, w dawkach
jak w roku pierwszym, zwykle wczesną wiosną.
UPRAWA
Plantację zakładamy poprzez siew nasion wprost do gruntu,
można też założyć rozsadnik choć to już nieco przestarzała
metoda.
Pielęgnowanie plantacji w początkowej fazie wzrostu ogranicza
się do spulchniania międzyrzędzi oraz odchwaszczania w środku
rzędów pielnikiem. Tej rośliny nie omijają szkodniki i choroby
grzybowe.
W celu ograniczenia strat należy już w momencie siewu zaprawić
nasiona zaprawą nasienną. Plantację obserwujemy w fazie wzrostu
by zwalczyć ewentualne szkodniki wcześnie. Do gatunków, które
spotykamy na uszkodzonej tkance rośliny należą ozdobnik lucernowiec
oraz ozdobnik zmienników i skoczki. Do ich zwalczania używamy
preparatów ogólnie dostępnych i dostosowanych do ochrony roślin
zielarskich.
Zbiór
Hyzop zbierać można dwukrotnie w roku, szczególnie w kolejnych
latach wegetacji. Zależnie od rozkładu warunków pogodowych
pierwszy zbiór przypada na czerwiec a drugi na przełom sierpnia
i września. Najbardziej polecaną i najnowszą technologia zbioru
jest zastosowanie przyczepy tnąco-zbierającej, co pozwala
na uniknięcie kontaktu z ziemią, tym samym poprawia się jakość
surowca. Dodatkowo taka przyczepa, stosowana również do ścinania
innych zielonek, obsługiwana jest tylko przez jedna osobę.
Ewentualnie cięcie wykonujemy kosiarką samobieżną, ciągnikową
kosiarką listwową lub w najgorszym przypadku kosiarką rotacyjną.
Ta ostatnia niestety zanieczyszcza hyzop drobnymi kamieniami
i ziemią. Zwykle nie zostawiamy ściętej masy na plantacji.
Hyzop należy zebrać z pola i przewieźć do suszarni naturalnej,
co przyczepa tnąco-zbierająca znacznie ułatwi. Suszyć hyzop
można w temperaturze nie przekraczającej 40 st.C, zwykle na
suszarni podłogowej z zastosowaniem wentylatora, często bez
konieczności używania nagrzewnicy.
Ostatni zbiór nie powinien być dokonany zbyt późno, aby rośliny
dostatecznie urosły do jesieni. Wtedy to wskazane jest obredlenie
roślin w celu zabezpieczenia przed ewentualnym wymarznięciem.
Zastosowanie
Świeże i suszone liście oraz ich kwiaty mają przyjemny zapach
i gorzki, korzenny smak. Są używane w kuchni jako przyprawa
do sałat, dań mięsnych, jarzynowych oraz zup.
Olejek stosowany jest w przemyśle perfumeryjnym. W lecznictwie
ludowym napar z ziela hyzopu zalecany jest jako środek wykrztuśny
przy przewlekłym nieżycie oskrzeli, astmie oskrzelowej i schorzeniach
przewodu pokarmowego. Znane jest również w homeopatii.
Alina Lewandowska
Firma Zielarska - Lewandowski
tel. +48542528418
fax +48542528467
Kruszynek 10
87-853 Kruszyn
