Ekologiczny rolnik

W Polsce, w porównaniu do innych krajów Unii Europejskiej, jest mało gospodarstw ekologicznych. To się jednak zmienia. Ich liczba rośnie z roku na rok. Także w naszym województwie.

Dzisiaj rolnictwo ekologiczne to nie tylko produkcja żywności o wysokiej jakości, ale też ochrona środowiska naturalnego, w którym to rolnictwo funkcjonuje.

Dopłaty do powierzchni
Rozwój rolnictwa ekologicznego w Polsce do roku 1998 był powolny. Rolnicy ekologiczni nie korzystali w tamtym okresie z żadnego wsparcia finansowego ze strony państwa, ograniczone były także ich możliwości uzyskania wyższej ceny zbytu ze względu na to, że mało klientów było zainteresowanych kupnem artykułów ekologicznych.

Szybszy rozwój produkcji ekologicznej miał miejsce po wprowadzeniu w 1998 roku dotacji do kosztów kontroli gospodarstw, a w 1999 roku także dopłat bezpośrednich do powierzchni. Rozwój gospodarstw ekologicznych na szeroką skalę zaczął się Polsce w roku 2004, kiedy Polska wstąpiła do Unii Europejskiej.

Dwa razy tyle
Przed czterema laty w naszym województwie było niespełna 150 gospodarstw ekologicznych, zarówno tych z certyfikatem w połączeniu z tymi w trakcie przestawiania się. Teraz w kujawsko-pomorskiem jest dwukrotnie tyle gospodarstw ekologicznych. W tym ponad 100 jest takich, które już mają certyfikat, a około 100 w trakcie przestawiania. Zajmują w sumie blisko 5 tysięcy hektarów.

Boom na ekologię
Wciąż przybywa producentów ekologicznych. Tylko w zeszłym roku, od stycznia do sierpnia, w naszym województwie 48 producentów zgłosiło rozpoczęcie działalności ekologicznej jednostkom certyfikującym. W tym samym okresie zarejestrowano w województwie 3 nowe przetwórnie ekologiczne.

Jaki jest statystyczny rolnik?
Jaki jest przeciętny rolnik ekologiczny? To mężczyzna. Ma 46 lat. Czterech na dziesięciu takich rolników ma wykształcenie średnie (w tym połowa ma wykształcenie średnie rolnicze, a druga połowa - pozarolnicze). Jego gospodarstwo obejmuje około 20 hektarów. Statystyczny rolnik ekologiczny posiada swoje własne budynki, warte średnio 200 tysięcy złotych. Uprawia produkcję roślinną (głównie ogrodnictwo i uprawa warzyw). Ma też inne źródła dochodu: pracuje na etacie, prowadzi własną firmę, utrzymuje - obok ekologicznego - również gospodarstwo agroturystyczne. Taki rolnik dostaje dopłaty do produkcji, a wysokość dopłat z roku na rok wzrasta. Prawie trzykrotnie więcej wydaje teraz na inwestycje w swoim gospodarstwie niż przed czterema laty.

Przestawianie gospodarstwa
Gospodarstwo ekologiczne, jak widać, się opłaca. Zwiększa się też liczba odbiorców. Co muszą zatem zrobić rolnicy, którzy zamierzają prowadzić działalność ekologiczną, a przy tym dobrze zarabiać? Zgłosić się najpierw do jednostki certyfikującej oraz do Wojewódzkiego Inspektoratu Jakości Handlowej i Artykułów Rolno-Spożywczych. Na prośbę starającego się, jednostka certyfikująca dostarcza potrzebne formularze. Potem rolnik musi złożyć do biura jednostki certyfikującej i do WIJHAR-S wypełnione zgłoszenie działalności w rolnictwie ekologicznym. Jednostka certyfikująca wydaje producentowi zaświadczenie o objęciu gospodarstwa planem kontroli.

Producent musi skontaktować się z doradcą rolnośrodowiskowym z najbliższego Ośrodka Doradztwa Rolniczego. Może być to też np. pracownik Izby Rolniczej albo firmy doradczej. Chodzi o to, że taki ekspert razem z rolnikiem sporządzą plan rolnośrodowiskowy. Dzięki pomocy eksperta producent wypełnia wniosek o przyznanie płatności z tzw. tytułu realizacji przedsięwzięć rolno-środowiskowych. Później składa go w powiatowym biurze Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Od maja do września jednostka certyfikująca przeprowadza kontrolę gospodarstwa. W tym roku te kontrole właśnie się zaczęły.

Certyfikat za 3 lata
Samo przestawianie gospodarstwa tradycyjnego na ekologiczne trwa około dwóch lat. Zazwyczaj rolnik, którego gospodarstwo uzyskuje pozytywne wyniki kontroli, po wspomnianych dwóch latach przestawiania otrzymuje zaświadczenie. Z tego dokumentu wynika, że gospodarstwo jest uznane za ekologiczne. W następnym, trzecim, roku dostaje certyfikat. Gospodarstwo rolne z certyfikatem może sprzedawać swoje płody jako produkty rolnictwa ekologicznego, za które otrzymuje zwykle wyższe ceny.

Produkty na sprzedaż
W jaki sposób rolnik ekologiczny sprzedaje swoje produkty? Jeśli sprzedaje sam, ma głównie odbiorców indywidualnych lub ma stragan na targowisku. Tak dzieje się w prawie połowie przypadków. Współpracuje też m.in. z marketami, chłodniami albo przetwórniami.

Katarzyna Piojda-Kasak

07 2009