| A
może ekologicznie ?
W rozmowach z rolnikami często poruszany jest
temat rolnictwa ekologicznego. Jak uzyskać status gospodarstwa
ekologicznego, ogólnych warunkach prowadzenia produkcji metodami
ekologicznymi, o kontroli i certyfikacji oraz o dofinansowaniu
rolnictwa ekologicznego to najczęściej zadawane pytania. Ogólnie
postaram się na nie odpowiedzieć.
"Produkować - nie niszcząc gleby, żywić
- nie szkodząc konsumentom" takie jest obecnie zadanie
rolnictwa ekologicznego. Rolnictwem tym zainteresowany jest
cały świat. Szczególnie dynamicznie tendencje występują w
Europie zachodniej. W deklaracji kopenhaskiej z 2001r.podkreślono,
że rolnictwo ekologiczne stanowi szansę na przyszłość dla
producentów żywności. Wprowadzone zmiany we WPR wskazują,
że najważniejszym celem produkcji rolniczej jest jej zrównoważony
rozwój, przyjazny dla środowiska oraz gwarantowana jakość
żywności. Nasz kraj mając w miarę czyste środowisko, nieskażone
gleby, rozdrobnioną strukturę rolnictwa, a więc dobre warunki
przyrodnicze do rozwoju rolnictwa ekologicznego powinien te
tendencje zmian na rynku wykorzystać. W większości krajów
europejskich rolnictwo ekologiczne zaczęło się intensywnie
rozwijać pod koniec lat 80,i w latach 90. Wiązało się to z
wprowadzeniem aktywnej praktyki rolnej oraz stosowanego ustawodawstwa
i dotacji dla przestawiających się gospodarstw. Zmian w nastawieniu
do tego typu rolnictwa należy szukać głównie w docenieniu
jego roli środowiskowej oraz dążeniu do ograniczenia nadprodukcji.
Warto zaznaczyć, że w Polsce swój początek rolnictwo ekologiczne
miało jeszcze w latach przedwojennych. Metodą biodynamiczną
prowadził swój majątek w Szelejewie od 1939 r. hrabia Stanisław
Karłowski, senator II Rzeczypospolitej. Po wojnie rolnictwo
to poszło w zapomnienie. Zaczęto o nim mówić ponownie w latach
80-tych. Pierwszy kurs rolnictwa biodynamicznego zorganizowano
w Warszawie w roku 1984.
Produkując ekologicznie zabrania się stosowania:
-
hormonów i dodatków syntetycznych
-
prowadzenia rafinacji metodami chemicznymi
-
konserwowania surowców i ich przetworów przy użyciu napromieniowania
i mikrofal
- wykorzystania
roślin, zwierząt i mikroorganizmów oraz ich części i produktów
je zawierających uzyskiwanych w wyniku modyfikacji genetycznej.
W gospodarstwie ekologicznym można przechowywać
nawozy, środki ochrony roślin, żywienia i leczenia zwierząt
oraz materiał siewny dopuszczony do stosowania. Rolnik prowadzi
wykaz środków używanych do produkcji, środków leczenia zwierząt,
z podaniem źródła ich pochodzenia. Dokumenty należy przechowywać
przez okres 3 lat. Ilość zwierząt w gospodarstwie ekologicznym
nie może niekorzystnie wpływać na środowisko. Przyjmuje się,
że wyprodukowana przez zwierzęta ilość nawozu nie może przekroczyć
170 kg/N na ha w ciągu roku.
Lokalizując tego typu gospodarstwo musimy
spełnić następujące warunki:
-
nie występuje na jego terenie przekroczenia dopuszczalnych
stężeń substancji zanieczyszczających powietrze, glebę i
wodę
-
gospodarstwo prowadzi w całości produkcję metodami ekologicznymi
(można prowadzić w części gospodarstwa produkcję ekologiczną,
jeśli grunty oraz obiekty niezbędne do produkcji stanowią
odrębna całość, nie ma się takich samych odmian oraz gatunków
zwierząt. Aby uznać gospodarstwo za ekologiczne musi ono
być kontrolowane. Kontroli podlega od okresu przestawiania.
Z chwilą podjęcia decyzji o przejściu na gospodarowanie
metodami ekologicznymi rolnik zgłasza się do wybranej jednostki
kontrolnej.
Tabela poniżej zawiera wykaz czynności i
terminy ich wykonywania na drodze uzyskania certyfikatu na
gospodarstwo i produkty z niego pochodzące(wg dr U.Sołtysiak)
Kto |
Co
robi |
Kiedy |
| Rolnik |
Zgłasza
swoje zainteresowanie rolnictwem ekologicznym i prosi
o odnośne informacje. Można je przesłać listem, faksem. |
W
dowolnym terminie |
| Jednostka
kontrolna |
Rejestruje
gospodarstwo oraz wysyła rolnikowi niezbędne informacje
oraz kartę zgłoszenia. |
W
ciągu miesiąca |
| Rolnik |
Odsyła
wypełnioną kartę zgłoszenia do jednostki kontrolnej. |
W
dowolnym terminie |
| Jednostka
kontrolna |
Wysyła
rolnikowi umowę w sprawie przeprowadzenia kontroli wraz
z informacjami o trybie uiszczenia opłaty za nią, wysokości
dotacji eko-rolniczych. |
Do
10 maja |
| Rolnik |
Przesyła
podpisaną umowę w sprawie kontroli do jednostki kontrolnej,
wraz z mapką geodezyjną gruntów własnych i dzierżawionych
i jednocześnie opłaca kontrolę. |
Do
końca maja |
| Jednostka
kontrolna |
Inspektor
z 2-3 dniowym wyprzedzeniem zapowiada wizytę kontrolną |
Do
końca lipca |
| Rolnik
|
Uczestniczy
w inspekcji, jeśli nie może wskazuje inną osobę |
Do
końca lipca |
| Rolnik+inspektor |
Dokonuje
lustracji pól i obiektów gospodarstwa, analizy dokumentacji.
Stan gospodarstwa jest zapisywany w protokole z inspekcji
podpisywanym przez inspektora i rolnika. |
Do
końca lipca |
| Jednostka
kontrolna |
Wyznaczeni
certyfikatorzy analizują dokumentację kontrolną przesłana
przez inspektorów i podejmują decyzję odnośnie statusu
gospodarstwa: certyfikat, II lub I rok przestawiania,
ewentualnie odmowa. Następnie jednostka wystawia dokumenty
informujące o statusie gospodarstwa (w okresie przestawiania
-zaświadczenie, później certyfikat). |
We
wrześniu |
| Jednostka
kontrolna |
Wysyła
poświadczony formularz wniosku o dotację eko-rolnicze. |
W
wyznaczonym terminie |
| Rolnik |
Uzupełniony
o niezbędne dane i podpisany wniosek należy złożyć we
wskazanej instytucji płatniczej. |
W
wyznaczonym terminie |
Przestawianie
na produkcję ekologiczną jest realizowane, co najmniej przez
2 lata, na TUZ okres może być skrócony za zgodą jednostki
certyfikującej do roku pod warunkiem, że nie stosowano w ostatnich
3 lat środków ochrony i nawozów niedozwolonych w rolnictwie
ekologicznym. Gospodarstwo podlega kontroli w okresie przestawiania
jak i po uzyskaniu certyfikatu. Poziom wsparcia w pakiecie
rolnictwo ekologiczne jest następujące:
| uprawy
rolnicze |
(bez
certyfikatu - 680 zł\ha z certyfikatem-600zł\ha) |
| TUZ |
(bez certyfikatu - 330 zł\ha z certyfikatem - 260 zł\ha) |
| uprawy
warzywne |
(bez
certyfikatu-980 zł\ha z certyfikatem - 940 zł\ha) |
| uprawy
specjalne |
(bez certyfikatu-1800 zł\ha z certyfikatem -1540 zł\ha) |
Warto zaznaczyć, że do 100 ha rolnik otrzymuje 100% rekompensaty
za pakiet SO2 (rolnictwo ekologiczne), 100 - 300ha 50 % rekompensaty
za kolejne 200 ha, ponad 300ha - brak rekompensaty za obszar
powyżej 300 ha. Rolnikowi zwracane są również koszty kontroli.
Reasumując, z chwilą zgłoszenia się do wybranej jednostki
kontrolnej rolnik jest prowadzony przez tą jednostkę pod kątem
formalno-prawnym w zakresie kontroli i jej dofinansowania
oraz uzyskania dotacji do upraw ekologicznych.
M. Nowakowski
K-P ODR w Minikowie
Oddział w Zarzeczewie |