Obszary szczególnie narażone /OSN/
Po wstąpieniu Polski do struktur Unii Europejskiej, jednym z zadań wynikających z założeń Dyrektywy Azotanowej nr 667 z 12 grudnia 1991 roku, jest wyznaczenie obszarów wrażliwych na zanieczyszczenie związkami azotu pochodzenia rolniczego.
Nowe obszary szczególnie narażone /OSN/ na zanieczyszczenia wód azotanami pochodzenia rolniczego w woj. Kujawsko- pomorskim, wyznaczone zostały na podstawie badań jakości wody w regionie wodnym nr 3 Dolnej Wisły.
Zarząd Regionalny Gospodarki Wodnej w Gdańsku opracował czteroletni projekt działań naprawczych mających na celu ograniczenie odpływu azotu ze źródeł rolniczych.
Program ten dotyczy rzeki Tążyna na obszarze gmin wiejskich: Aleksandrów Kujawski, Bądkowo, Waganiec i Raciążek w powiecie aleksandrowskim oraz gminy Dąbrowa Biskupia w powiecie inowrocławskim.
W gminach Aleksandrów Kujawski i Koneck - wszystkie obręby. W gminie Bądkowo - Kaniewo, Kolonia Łowiczek, Łowiczek, Tomaszewo, Toporzyszczewo,Wójtówka.
W gminie Waganiec - obręby: Kolonia Święte, Wiktoryn, Brudnowo, Konstantynowo.
W gminie Raciążek - Dąbrówka, Turzynek, Podzamcze, Podole, Niestuszewo,Turzno.
W gminie Dąbrowa Biskupia - Brudne, Chlewiska, Chrostkowo, Dąbrowa Biskupia, Mleczkowo, Nowy Dwór, Ośniszczewko, Ośniszczewo, Stanomin, Walentynowo, Wola Stanomińska, Wonorze, Zagajewice.
Powierzchnia obszaru szczególnie narażonego nr 3 wynosi 307,63 km2. Na tym obszarze jakość wód przekracza wymagane standardy. Wody rzeki Tążyny wykazują eutrofizację,
co objawia się gwałtownym rozwojem fitoplanktonu - przeważnie glonów i sinic. Rezultatem tego jest degradacja wód, co poważnie ogranicza możliwości ich wykorzystania do celów spożywczych, gospodarczych i rekreacyjnych.
Przekroczenie granicznych wskaźników zanieczyszczeń wód azotanami w przeciągu ostatnich lat stwierdzono w kontrolnych., monitoringowych punktach w okolicach Aleksandrowa, Służewa, Straszewa , Konecka, Łowiczka, Mleczkowa i Brudni. Obszar szczególnie narażony stanowiący obszar zasilania wód wrażliwych na charakter typowo rolniczy.
Średnia zawartość azotanów w wodach Tążyny w roku 2003 wynosiła od 12,17 mg/l do 31,30 mg/l, co stanowiło przekroczenie wskaźnika eutrofizacji od 21,7% do 213%.
Tak więc, w naszych warunkach, mimo względnie małej intensywności produkcji, zanieczyszczenie wód związkami azotu okazuje się być duże.
Celem programu jest poprawa naruszonych standardów jakości środowiska i przywrócenie wymaganych standardów jakości wód powierzchniowych oraz niedopuszczenie do pogorszenia stanu czystości pozostałych wód podziemnych/ szczególnie wykorzystywanych dla zaopatrzenia ludności/
Program obejmuje następujące kierunki działań;
- poprawę praktyki rolniczej, obejmującą środki zaradcze związane z gospodarką gruntami oraz ze zmianą gospodarowania nawozami w zakresie magazynowania, składowania, stosowania nawozów naturalnych, organicznych i mineralnych w gospodarstwach rolnych;
- podejmowanie działań edukacyjnych i doradczych dla gospodarstw rolnych, w zakresie dobrych praktyk rolniczych:
- kontrolę wypełniania przez rolników obowiązków wynikających z programu;
- monitoring skuteczności programu/ stanu rolnictwa i stanu wód/;
- pomoc rolnikom w realizacji obowiązków środków zaradczych.
Na potrzeby monitoringu stanu rolnictwa na obszarze obowiązywania programu zostanie określony rejestr gospodarstw rolnych mogących stanowić istotne źródło emisji związków azotu. W tym celu zostanie powołana komisja, która wyznaczy gospodarstwa rolne, podlegające monitoringowi w okresie trwania programu OSN.
Za istotne źródło emisji związków azotu mogą uchodzić gospodarstwa rolne , które spełniają co najmniej jeden z poniższych warunków:
- łączna powierzchnia użytków rolnych gospodarstwa przewyższa 15 ha;
- liczba zwierząt hodowanych w gospodarstwie przewyższa 10 DJP;
oraz te gospodarstwa, których użytki rolne zlokalizowane są w bezpośrednim sąsiedztwie wód szczególnie wrażliwych na zanieczyszczenia związkami azotu ze źródeł rolniczych oraz inne mogące w sposób pośredni wpływać na jakość wód, np. poprzez systemy drenarskie a także gospodarstwa o widocznych naruszeniach zasad dobrych praktyk rolniczych prowadzących do zanieczyszczenia wód.
Planowany termin rozpoczęcia działań to IV kwartał 2008 roku.
Do obowiązków rolników wynikających z programu, należy:
- poprawa praktyki rolniczej, która dotyczy:
- stosowania nawozów , dawek i sposobów nawożenia
- składowania i przechowywania nawozów naturalnych oraz pasz soczystych
- użytkowania gruntów i organizacja produkcji na użytkach rolnych
- prowadzenie dokumentacji/przechowywanie dokumentów przez okres 5 lat/ i pozostałe obowiązki;
- karty dokumentacyjne pól/ rejestr działań agrotechnicznych/
- roczny plan nawożenia
- roczny bilans azotu
- posiadanie danych dotyczących produkcji zwierzęcej, pozwalających na ustalenie ilości produkowanych w gospodarstwie nawozów naturalnych;
- posiadania dokumentów nabycia stosowanych nawozów mineralnych lub innych
- posiadanie zaświadczenia o uczestnictwie w szkoleniu organizowanym przez urzędy gmin
Jak jest zapisane w projekcie, w czasie trwania programu OSN rolnicy będą mogli realizować
działanie w ramach PROW 2007-2013 pt.; Program rolnośrodowiskowy; - pakiet 1.1 - rolnictwo zrównoważone, pakiet 8 - ochrona gleb i wód i pakiet 9 - strefy buforowe.
opracowanie na podstawie projektu
RZGW w Gdańsku
Zofia Trzeciak
Aktualizacja: 13-11-2008 |
