Włoskie inspiracje w rolnictwie ekologicznym.
Włoskie inspiracje w rolnictwie ekologicznym. Doradcy z KPODR na wyjeździe studyjnym we Włoszech: „Polskie BIO Smakuje Lepiej”
W dniach 23–27 września przedstawiciele Kujawsko-Pomorskiego Ośrodka Doradztwa Rolniczego w Minikowie wzięli udział w wyjątkowym wyjeździe studyjnym do słonecznej Italii. Wydarzenie zorganizowane przez Stowarzyszenie „Polska Ekologia” odbyło się pod hasłem „Polskie BIO Smakuje Lepiej”. Głównym celem wizyty było poznanie włoskich praktyk w zakresie rolnictwa ekologicznego, wymiana doświadczeń oraz zapoznanie się z funkcjonującymi od dekad modeli agroturystycznych i przetwórczych.
Podczas wyjazdu uczestnicy mieli okazję odwiedzić m.in. region Ligurii oraz okolice Savony w północno-zachodnich Włoszech, gdzie spotkali się z lokalnymi producentami, którzy z pasją i sukcesem prowadzą certyfikowane gospodarstwa ekologiczne.
Tradycja i wielofunkcyjność: Gospodarstwo i Agroturystyka Munarin Caterina
Jednym z punktów programu była wizyta w miejscowości Mioglia, w gospodarstwie Munarin Caterina. Rodzina Munarin od pokoleń związana jest z pracą na wsi, a w sektorze ekologicznym działa oficjalnie już od 1994 roku, co czyni ich jednym z najstarszych tego typu obiektów w regionie. Na obszarze 13 hektarów gospodarze prowadzą zróżnicowaną produkcję, m.in.:
• Uprawy warzyw i zbóż (w tym pomidorów i różnych odmian fasoli), kukurydzy, ziemniaków oraz pszenicy przeznaczanej na mąkę.
• Sady oparte na starych, tradycyjnych odmianach drzew owocowych.
• Hodowlę zwierząt, w tym osłów, kóz, bydła oraz kur.
Gospodarstwo perfekcyjnie łączy rolnictwo ekologiczne (całkowicie wolne od pestycydów i sztucznych nawozów) z agroturystyką. Zebrane plony trafiają bezpośrednio do klientów lub są serwowane na talerze gości odwiedzających agroturystykę, tworząc idealny przykład skróconego łańcucha dostaw.
Ekologiczna doskonałość i nowoczesna dystrybucja: Winnica BioVio
Kolejnym inspirującym przystankiem było rodzinne gospodarstwo ekologiczne i winnica BioVio, zlokalizowane w miejscowości Bastia d'Albenga (region Liguria). Miejsce to funkcjonuje w systemie ekologicznym od 1989 roku, udowadniając, że dbałość o naturę może iść w parze z sukcesem rynkowym.
Gospodarstwo BioVio wywarło ogromne wrażenie swoją specjalizacją:
• Winiarstwo – Na 10 hektarach uprawiane są autochtoniczne szczepy winorośli (m.in. Pigato, Vermentino, Rossese, Granaccia). Skrupulatna praca właściciela, Aimone Vio, zaowocowała m.in. prestiżowym tytułem „Winiarza Roku 2017” w przewodniku Gambero Rosso.
• Oliwne tarasy: Na powierzchni 5 ha na wysokości 350 m n.p.m. gospodarze uprawiają na starożytnych tarasach oliwki (odmiana Taggiasca). Oliwki zbierane są ręcznie, a olej tłoczony jest wyłącznie na zimno.
• Całoroczna produkcja ziół: Na powierzchni 6 hektarów (w gruncie i szklarniach) BioVio uprawia aromatyczne zioła, takie jak bazylia, oregano, szałwia czy tymianek. Dzięki śródziemnomorskiemu klimatowi i bliskości morza produkty cechują się wyjątkową intensywnością. Zioła te trafiają do codziennej dystrybucji na dużą skalę.
Ekologia, tradycja i agroturystyka w gospodarstwie SanMartino
Uczestnicy odwiedzili również certyfikowane gospodarstwo ekologiczne SanMartino, zlokalizowane w górzystym regionie Ligurii we Włoszech. Historia gospodarstwa SanMartino sięga 2004 roku, kiedy to obecni właściciele podjęli decyzję o zakupie pierwszych gruntów z myślą o realizacji własnych pasji. Dzięki dotacjom unijnym gospodarze zakupili dodatkowe grunty oraz rozbudowali swój park maszynowy. Obecnie gospodarstwo posiada powierzchnie 4,5 hektara, która w górzystej strukturze agrarnej Ligurii klasyfikuje SanMartino jako gospodarstwo średniej wielkości. W 2007 roku gospodarstwo otrzymało certyfikat rolnictwa ekologicznego, który do dziś stanowi fundament tożsamości marki.
Głównym profilem produkcji roślinnej gospodarstwa jest uprawa oliwek. Właściciele posiadają plantacją liczącą 850 drzew oliwnych. Uprawa ta charakteryzuje się dużym rozproszeniem – połowa drzew znajduje się w bezpośrednim sąsiedztwie siedliska, natomiast druga część oddalona jest o 7 kilometrów. Warunki pracy w tym regionie są skrajnie trudne. Nasadzenia, których początki sięgają działalności braci benedyktynów, realizowane były na stromych zboczach. Najstarsze, wciąż owocujące drzewa liczą ponad 100 lat. Praca ludzi i maszyn odbywa się na tarasach o bardzo cienkiej warstwie gleby, pod którą zalega lita skała. Dodatkowym utrudnieniem w prowadzeniu ekologicznej produkcji jest presja ze strony dzikiej zwierzyny – ze względu na ogromne szkody wyrządzane przez dziki, plantacje zostały w całości zabezpieczone ogrodzeniem z pastuchem elektrycznym.
W celu pełnego wykorzystania potencjału glebowego, w gospodarstwie stosuje się dywersyfikację upraw. W zależności od pory roku rodzina produkuje ekologiczne warzywa gruntowe: pomidory, cukinie, ziemniaki oraz karczochy.
Równolegle z działalnością rolniczą właściciele prowadzą agroturystykę, która w obecnie przynosi większy dochód niż bezpośrednia produkcja i sprzedaż płodów rolnych.
Gospodarstwo SanMartino to doskonały przykład na to, jak rolnictwo ekologiczne, przy wsparciu funduszy unijnych, może stać się warsztatem pracy i źródłem dochodów nawet w skrajnie niesprzyjających warunkach geograficznych.
Wyjazd studyjny dostarczył doradcom z KPODR w Minikowie cennej wiedzy, którą będą mogli przekazać rolnikom z województwa kujawsko-pomorskiego. Włoskie gospodarstwa udowadniają, że kluczem do sukcesu w sektorze BIO jest dywersyfikacja dochodów (łączenie upraw z przetwórstwem i turystyką), wierność lokalnym, tradycyjnym odmianom oraz budowanie silnej marki opartej na certyfikowanej jakości.
Dziękujemy Stowarzyszeniu „Polska Ekologia” za zaproszenie oraz organizację tego inspirującego wydarzenia.
Relacja i zdjęcia:
Natalia Czyżewska-Suchoń
KPODR w Minikowie