Owce w regresie
Stan pogłowia owiec w województwie kujawsko-pomorskim w dalszym ciągu ulega obniżeniu. Według własnych szacunków owce utrzymywane są w około 180 stadach w łącznej liczbie 11-12 tysięcy sztuk, w tym pod kontrolą wartości użytkowej jest około 4700 sztuk utrzymywanych w 41 stadach hodowlanych.
W niedalekiej przeszłości owczarstwo miało się dobrze. Z początkiem lat 70-tych odnotowano jego rozwój. Systematycznie rosła liczba i wielkość stad towarowych i hodowlanych owiec. W latach osiemdziesiątych stado podstawowe owiec-maciorek z ponad 90% udziałem merynosa liczyło około 200 tys. szt. w regionie kujawsko-pomorskim. Hodowcy stad hodowlanych uzyskiwali korzystne ceny za jarki i tryki przeznaczone do dalszej hodowli i stad towarowych. Żywiec tj. młodzież w różnych przedziałach wagowych bez problemów sprzedawano do państw Europy Zachodniej (najwięcej do Włoch i Niemiec). Niska wartość złotówki sprawiała, że eksport zawsze był opłacalny dla hodowcy. Na rynek wewnętrzny sprzedawano niewiele jagniąt z uwagi na wysokie ceny jagnięciny i brak tradycji jej spożycia. Ze zbytem wełny po korzystnych cenach również nie było kłopotów, pomimo dużego jej importu z Australii i Nowej Zelandii.
Już w latach 90-tych, kiedy spadło pogłowie owiec, utrzymywano zbyt dużą liczbę zwierząt pod kontrolą użytkowości, co nie przyniosło oczekiwanego efektu w postaci ewentualnego powrotu do dobrej koniunktury. Natomiast wprowadzenie tryków ras mięsnych i w mniejszym stopniu plennych do stanówek w stadach użytkowych merynosa wpłynęło negatywnie na cechy pokroju merynosa polskiego w starym typie.
Obecnie merynos polski w starym typie staje się bardzo atrakcyjną owcą z uwagi na możliwość otrzymania dopłat z tytułu realizacji programów rolnośrodowiskowych oraz innych środków budżetowych i źródeł pozabudżetowych.
Podczas lustracji dwóch gospodarstw owczarskich w Kaźmierzewie k. Mroczy dowiedziałem się, że hodowcy wybrali drogę przejścia z hodowli merynosa polskiego do merynosa polskiego w starym typie. Sądzą, że dotychczasowe korzystne wyniki z kontroli użytkowości nie przekładały się na końcowy efekt ekonomiczny w tych gospodarstwach. Niewielu rolników było też chętnych na zakup jarek hodowlanych, a za jagnięta rzeźne uzyskiwano coraz to mniej pieniędzy, 5-6 zł za 1 kg i ok. 3 zł/kg wełny. Daje to około 180 zł wpływu i może nie wystarczyć nawet na pokrycie kosztów rocznego utrzymania matki z przychówkiem. Realizując program rolnośrodowiskowy, zachowanie zagrożonych zasobów genetycznych zwierząt w rolnictwie - pakiet "Zachowanie lokalnych ras owiec", hodowca może uzyskać wsparcie w kwocie 320 zł rocznie do owcy maciorki. Można więc stwierdzić, że dopływ gotówki wpłynie na ustabilizowanie hodowli owiec w tych gospodarstwach.
Generalnie należy przestrzegać warunku, aby owce były utrzymywane na terenach z wystarczającą ilością trwałych użytków zielonych, a przede wszystkim pastwisk, co obniża koszty żywienia.
Jak z powyższych danych wynika tylko część owiec ze stad zakwalifikowano do merynosa polskiego starego typu. W latach następnych minimalna wielkość stada wynieść ma 50 maciorek. W lustrowanych gospodarstwach rolnicy deklarują optymalną wielkość stada na 70 maciorek.
Z początkiem br. komisja powołana zarządzeniem Dyrektora Instytutu Zootechniki oceniła i wytypowała owce do "Programu ochrony zasobów genetycznych owiec rasy merynos polski w starym typie w województwie kujawsko-pomorskim". Wcześniej do programu zakwalifikowano owce ras merynos polski barwny i owcę pomorską.
Dominującą rasą w programie jest merynos polski starego typu. Owce tej rasy charakteryzują się:
- długim okresem aktywności płciowej,
- przystosowaniem do chowu pastwiskowo-alkierzowego,
- średnimi wymaganiami paszowymi,
- dobrym instynktem stadnym,
- mogą dać dobry surowiec w postaci wysokiej jakości jagnięciny.
Program ochrony zasobów genetycznych owiec w województwie kujawsko-pomorskim koordynuje i nadzoruje Polski Związek Owczarski, Regionalny Związek Hodowców Owiec i Kóz w Bydgoszczy oraz Instytut Zootechniki - Państwowy Instytut Badawczy w Balicach k. Krakowa.
Janusz Wojciechowski
KPODR Minikowo
styczeń 2009 |
