Produkcja mieszanek paszowych

Bardzo duży procent rolników sporządza mieszanki paszowe we własnym zakresie w swoich gospodarstwach. W związku z tym należy zawsze pamiętać, że tylko umiejętny dobór surowców do produkcji mieszanek może zapewnić optymalne efekty produkcyjne.

Dobór surowców do mieszanek będzie zależał głównie od: gatunku zwierząt, grupy żywieniowej, ustalonych granicznych udziałów, poziomu substancji szkodliwych.

Surowce użyte do produkcji mieszanek decydują w głównej mierze o jakości pasz. Surowce pochodzenia roślinnego często są zanieczyszczone nasionami chwastów, plewami, niekiedy są stęchłe, zanieczyszczone szkodnikami magazynowymi, zbyt wilgotne. Poza tym mogą zawierać substancje szkodliwe alkilorezorcynole, pektyny, pentozany w zbożach, taniny i garbniki w nasionach grochu i bobiku, alkaloidy w nasionach łubinów.

Następnym zabiegiem decydującym o jakości i wartości pokarmowej mieszanek jest ich rozdrobnienie. Od stopnia rozdrobnienia surowców paszowych zależy wykorzystanie w nich składników pokarmowych. Najbardziej wrażliwym gatunkiem zwierząt na stopień rozdrobnienia paszy jest trzoda chlewna, stąd pasze produkowane dla tej grupy zwierząt muszą być bardzo rozdrobnione.

Wszystkie surowce użyte do produkcji mieszanek paszowych mają ustalone swoje graniczne udziały przez Komisję Oceny Pasz przy Ministerstwie Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej, które winny być przestrzegane.

Surowce używane do produkcji paszdzieli się na cztery grupy:

Podstawę produkcji mieszanek stanowią zboża i to głównie od ich wartości pokarmowej i jakości zależeć będzie głównie jakość produkowanych mieszanek.

Kukurydza i pszenica - najbardziej uniwersalne zboża do produkcji mieszanek dla wszystkich gatunków zwierząt bez ograniczeń za wyjątkiem tuczników, u których wysoki udział kukurydzy obniża wartość słoniny.

W mieszankach dla tuczników udział kukurydzy nie powinien przekraczać 50%, podobnie jak dla loch i knurów.

Jęczmień - pod względem zawartości składników pokarmowych dorównuje pszenicy, ale zawiera dwukrotnie więcej włókna, co ogranicza jego stosowanie w mieszankach dla prosiąt.

Żyto - zboże gorszej jakości o dużej zawartości skrobi, która silnie pęcznieje w przewodzie pokarmowym, wywołując zaburzenia w trawieniu. Ziarno zawiera dużo alkilorezorcynali, pentozanów, fitynianów, co ogranicza jego stosowanie w mieszankach dla prosiąt i drobiu. Udział żyta w mieszankach dla tuczników nie większy jak 40%.

Pszenżyto - zboże o niezbyt ustabilizowanym składzie chemicznym oraz zawartości substancji antyżywieniowych. Może być stosowane dla tuczników jako jedyne zboże, ograniczyć w mieszankach dla loch do 30%, warchlaków 20%. Nie powinno się stosować pszenżyta w pierwszym okresie odchowu prosiąt i brojlerów.

Owies - bogaty w składniki pokarmowe, lecz zawiera dużo włókna. Dobrej jakości i dobrze ześrutowany zalecany jest do wszystkich mieszanek paszowych. Udział owsa dla cieląt, jagniąt, kurcząt - 10%. Dobry komponent dla dorosłej trzody chlewnej.

Sorgo - surowiec energetyczny. W mieszankach dla loch, warchlaków, cieląt nie powinno przekraczać 30% ze względu na niską wartość biologiczną białka oraz obecność garbników.

Otręby pszenne - surowiec o dobrych walorach smakowych, dietetyczny, wpływający korzystnie na mleczność krów i loch. Powinny być stosowane w mieszankach dla krów i owiec, gdzie może być jedynym komponentem zbożowym. Wysoki udział otrąb może być w mieszankach dla loch. Ze względu na wysoki poziom włókna najmniej pożądane są otręby w mieszankach dla prosiąt (do 5%), młodego drobiu (do 10%), drobiu dorosłego (do 30%). Do produkcji mieszanek mogą być stosowane otręby żytnie, których udział dla bydła nie powinien przekraczać 50%, a dla tuczników 20%.

Surowce białkowe, które dzielimy na pochodzenia roślinnego i pochodzenia zwierzęcego. Do grupy surowców pochodzenia roślinnego zaliczamy śruty poekstrakcyjne, nasiona roślin strączkowych, kiełki słodowe. Zawartość białka waha się od 23-47%.

Śruta poekstrakcyjna sojowa - najbardziej cenna pod względem wartości biologicznej. Stosowana głównie w mieszankach dla zwierząt młodych, dla loch, warchlaków, drobiu.

Śruta poekstrakcyjna lniana ze względu na właściwości dietetyczne, polegające na tworzeniu śluzu w przewodzie pokarmowym, który zapobiega wielu schorzeniom, stosowana dla cieląt, prosiąt, szczególnie w okresie odsadzenia.

Śruta poekstrakcyjna rzepakowa "00" - nie należy wprowadzać jej dla zwierząt młodych (kurcząt, prosiąt), tylko dla bydła dorosłego. W mieszankach dla loch do 10%, dla tuczników 15-20%.

Nasiona roślin strączkowych o wysokiej wartości białka, lecz wprowadzanie ich wymaga dużej ostrości ze względu na właściwości wzdymające oraz zawartość substancji antyżywieniowej.

Groch - można go stosować we wszystkich mieszankach, zawiera najmniej białka, ale i najmniej tiamin i garbników, ale w ograniczonych ilościach. Swobodnie groch stosować można dla bydła, w mieszankach dla tuczników udział grochu może wynosić do 30%. Dla warchlaków i loch do 15%,dla prosiąt i kurcząt do 10%.

Bobik - gorzkawy smak, wysoka zawartość włókna surowego, nasiona można wprowadzać do mieszanek dla opasów i bydła dorosłego (20-30%). W tuczu trzody bobik korzystnie wpływa na jakość mięsa i słoniny, i możemy wprowadzić go do mieszanek około 20%. Praktycznie nie należy wprowadzać bobiku do mieszanek dla loch, prosiąt i młodego drobiu.

Łubiny - ze względu na zawartość alkaloidów nasion łubinów nie należy stosować dla cieląt, loch oraz młodego drobiu. Udział łubinu w mieszankach dla bydła może wynosić 20%, dla tuczników do 15%, dla niosek do 5%.

Z innych surowców paszowych mamy susze z roślin zielonych, okopowych, nasiona rzepaku, tłuszcze paszowe, glukozę, które mają wysoką wartość pokarmową i stanowią cenne komponenty do mieszanek paszowych.

Susz z roślin zielonych - w mieszankach dla drobiu i młodych zwierząt 4-5%,dla cieląt do 7%,dla tuczników 7%, dla opasów i krów do 30%.

Susz z roślin okopowych - płatki ziemniaczane w mieszance dla tuczników i bydła opasowego do 30%, dla prosiąt - 15%, loch - 25%. Susz ziemniaczany najlepsze efekty daje w tuczu trzody chlewnej. Można go wprowadzać do mieszanek dla tuczników i loch od 20 do 30%.

Wysłodki buraczane - suchy surowiec energetyczny, najlepiej wykorzystywany przez przeżuwacze. W mieszance dla opasów i krów mlecznych udział ich do 50%, dla cieląt i jagniąt do 25%, dla loch i tuczników do 15%.

Melasa dodawana do pasz poprawia smak i zapach, dla bydła i trzody w ilościach od 5-10% w mieszankach.

Nasiona rzepaku "00" - uzupełniają energię w mieszankach dla młodych zwierząt. Udział ich w mieszance dla drobiu 3-6%, 4-8% dla prosiąt i tuczników.

Anna Nawojska
K-PODR w Minikowie,
Oddział w Zarzeczewie