Świeże powietrze w kurniku
Ptaki ze względu na intensywną przemianę materii, dużą produkcję
metabolitów i szybkie przyrosty mają wysokie zapotrzebowanie
na tlen.
Duże ilości tlenu wprowadzane są wraz ze świeżym powietrzem
w miejsce szkodliwych gazów przy sprawnie działającej wentylacji.
Podstawowym celem wentylacji jest w lecie usunięcie nadmiaru
ciepła (ochłodzenie ptaków w czasie upałów), zimą nadmiaru
wilgoci, a w ciągu całego roku szkodliwych gazów. Należy pamiętać,
iż ciągłe dostarczanie jednorodnego oraz dobrej jakości powietrza
na poziomie ptaków, pozwala im wykorzystać swój potencjał
produkcji (wzrostu, nieśności).
System wentylacji w kurnikach powinien być tak zaprojektowany,
aby można było łatwo zmieniać wartość wentylacji poprzez przerywaną
pracę wentylatora, gdyż np. w miarę wzrostu brojlerów rośnie
pobór tlenu i produkcja szkodliwych gazów. Istotnym jest również
wytworzenie podciśnienia w pomieszczeniu. Uzyskuje się wtedy
lepsze mieszanie powietrza, a wentylacja w mniejszym stopniu
zależeć będzie od warunków zewnętrznych. Otwory nawiewne powinno
się umieszczać w ścianach długich budynku (powyżej wysokości
ptaków), natomiast wentylatory w suficie lub ścianie po przeciwnej
stronie budynku co otwory nawiewne. Do wymiany 1000 m3 powietrza/godz.
potrzebny jest otwór nawiewny o powierzchni 685 cm2.
Sprawnie działająca wentylacja nie powinna powodować w budynkach
drobiarskich przeciągów i nadmiernych strat ciepła. Ruch powietrza
w optymalnych warunkach kształtuje się na poziomie 0,2 m/s,
zaś maksymalnie 1,5-2 m/s. Szybkość ruchu powietrza dla piskląt
i nieopierzonych ptaków nie powinna przekraczać 0,1m/s. Zwiększenie
szybkości ruchu powietrza u ptaków nieopierzonych o każde
0,1 m/s może powodować obniżenie ciepłoty ciała nawet o 2oC.
W czasie upałów ruch powietrza w brojlerniach, indycznikach
i kurnikach może wynosić nawet 1,5 do 2 m/s.
Wielkość wymiany powietrza określa się u drobiu w m3/godz./kg
masy ciała i uzależniona jest od temperatury na dworze, gatunku
i wieku ptaków, obsady na 1m2 posadzki, rodzaju budynku, jego
wyposażenia, a także jakości ściółki. W prawidłowych warunkach
w większości budynków drobiarskich wentylacja powinna zapewnić
dostarczenie 3,7 m3 świeżego powietrza/godz./kg masy ciała.
W pierwszym tygodniu życia ptaków i w czasie zimy często wystarczająca
jest wentylacja na poziomie 0,5 m3 powietrza/godz./kg masy
ciała, natomiast latem podczas upałów u kurcząt brojlerów,
kaczek i kur potrzebna jest wymiana powietrza w ilości 6 m3/godz./kg
masy ciała, a u indyków rzeźnych nawet 8 m3/godz./kg masy
ciała.
Ze sprawnością wentylacji związane jest stężenie szkodliwych
gazów w budynku, takich jak: amoniak, siarkowodór i dwutlenek
węgla. Źródłem tych gazów jest rozkładający się pomiot, resztki
paszy i ściółka. Największe zagrożenie dla zdrowia ptaków
stanowi amoniak. Gaz ten, lżejszy od powietrza,
gromadzi się głównie w górnych jego warstwach. Przy dużej
wilgotności powietrza (85%) rozchodzi się równomiernie w całym
pomieszczeniu. Amoniak zwiększa wrażliwość ptaków na choroby,
wywołuje stres, stany zapalne błon śluzowych oczu (światłowstręt),
sprzyja przy dużym zapyleniu powietrza zapaleniu worków powietrznych,
wpływa na zwiększone zużycie paszy, zmniejsza przyrosty, opóźnia
dojrzewanie płciowe, powoduje zmniejszenie nieśności, a także
jakości pierza ptactwa wodnego. Jeżeli amoniak występuje w
ilości 20 ppm (0,02 mg w litrze powietrza) wyczuwa się jego
zapach, przy stężeniu 35 ppm (0,035 mg w litrze powietrza)
powoduje drażnienie błon śluzowych, łzawienie i uszkodzenia
powierzchni płuc, natomiast przy stężeniu powyżej 50 ppm (0,050
mg w litrze) ptaki potrząsają głowami, są niespokojne i dochodzi
do obniżenia tempa wzrostu.
Nadmiar dwutlenku węgla, którego dopuszczalne
stężenie nie powinno przekraczać 0,25%, utrudnia oddychanie,
a przy poziomie powyżej 0,35% powoduje powstawanie guzków
w częściach chrząstkowych płuc, co wiąże się z występowaniem
wodobrzusza. Dłuższe stężenie dwutlenku węgla powyżej 0,35%
prowadzi do uduszeń.
Niebezpiecznym gazem jest siarkowodór, którego
stężenie nie powinno przekraczać 0,001%. Gaz ten, cięższy
od powietrza, gromadzi się w strefie bytowania ptaków i może
być wchłaniany oprócz układu oddechowego również przez skórę.
Siarkowodór wywołuje podobne objawy jak amoniak - do uduszenia
ptaków włącznie.
Zadaniem wentylacji jest również utrzymanie w budynkach
drobiarskich optymalnej wilgotności względnej powietrza, która
powinna wynosić od 60 do 70%. Poziom wilgotności
względnej uzależniony jest od obsady ptaków, ilości rozlanej
wody z poideł oraz wilgotności naniesionej z powietrzem z
zewnątrz. Za mała wilgotność, szczególnie w pierwszych dniach
życia ptaków, gdy temperatura w pomieszczeniu jest wysoka,
powoduje nadmierne wysychanie błon śluzowych oraz ich pękanie,
co sprzyja różnego rodzaju zakażeniom. Mała wilgotność w pomieszczeniach
drobiarskich powoduje również nadmierne przesuszenie ściółki,
a tym samym zwiększenie zapylenia powietrza, co prowadzi do
schorzeń układu oddechowego. Nadmierna wilgotność w budynkach
powoduje osadzanie się pary wodnej na ścianach, stropie i
piórach ptaków. Pierze traci właściwości izolacyjne, co prowadzi
do przeziębień i zwiększenia liczby zachorowań. Duża wilgotność
powoduje także nadmierne zawilgocenie ściółki, co sprzyja
rozwojowi pasożytów, zwiększa ilość ptaków z deformacją nóg
i pęcherzy piersiowych.
Na polskim rynku obecnie nie ma trudności z nabyciem wentylatora
ściennego czy dachowego, względnie skorzystania z usługowego
założenia wybranego systemu wentylacji od firm działających
w naszym województwie.
Janusz Wojciechowski,
K-P ODR Minikowo |
