| Świerzb
Świerzb
jest ciągle najgroźniejszym pasożytem zewnętrznym występującym
u świń, powodującym duże straty gospodarcze i ekonomiczne
małych i dużych ferm zajmujących się hodowlą zarodową i towarową
trzody chlewnej. Prowadzone badania w celu ustalenia wpływu
zarażenia świń świerzbowcem na wykorzystanie paszy oraz dzienne
przyrosty wagi ciała wykazały u zwierząt zarażonych niższą
wagę o 9%, a zużycie paszy wzrosło o 12,5%. W stadzie podstawowym
loch stwierdzono o 1,95 kg mniej paszy na jedno odsadzone
prosie u macior zdrowych w stosunku do loch zakażonych.
Świerzbowce większość swojego życia spędzają na żywicielu,
którym jest trzoda chlewna. Pasożyty te są rozdzielnopłciowe,
okrągłego kształtu, niewidoczne na skórze żywiciela. Pasożyty
po wyodrębnieniu i umieszczeniu na podstawce widoczne są w
postaci słabo widocznych szaro-białych plam. Samica świerzbowca
po zapłodnieniu drąży tunele w naskórku, do których następnie
składa jaja. Czas inkubacji jaj wynosi średnio około 3-4 dni
i po tym okresie następuje wylęganie się larw. W przeciągu
dalszych 3-4 dni nimfy (poczwarki) ulegają dalszej przemianie
i posiadają już wtedy po cztery pary odnóży. Po kolejnych
4-5 dniach nimfy ulegają dalszej przemianie i osiągają pełnię
dojrzałości. Cały cykl rozwojowy trwa średnio 12-15 dni, a
może także być dłuższy i wynosić nawet 25 dni. Zwierzęta zarażają
się zwykle świerzbowcem przez kontakt bezpośredni (zwierząt
zdrowych z chorymi), pośredni (poprzez zanieczyszczone narzędzia,
inne zwierzęta). Świerzbowiec bytuje na całym ciele zarażonego
osobnika jednak najczęściej występuje w miejscach pokrytych
strupami. Takie miejsca występują najczęściej na głowie i
wewnętrznej części uda. Ocenia się, że 80% pasożytów występuje
w kanale słuchowym i na wewnętrznej powierzchni małżowiny
usznej. Jednym z czynników sprzyjających rozwojowi pasożyta
jest temperatura powyżej 25oC i wysoka wilgotność. Zwierzęta
dotknięte świerzbem są niespokojne, ciągle ocierają się o
różne przedmioty w kojcu. Postać chroniczna objawia się rogowaceniem
skóry i powstawaniem grubych strupów. Właściwą diagnozę świerzbu
stawia się na podstawie występowania pasożyta w zeskrobinach
skóry. Zeskrobiny do badania parazytologicznego pobiera się
minimum od 10% pogłowia świń w fermie. Do badań zaleca się
pobrać zeskrobiny od macior prośnych i prosiąt powyżej 6 tygodnia
życia.
Metoda pobierania zeskrobin nie jest jedyną metodą stwierdzającą
występowanie tego pasożyta. Inną metodą bardziej pewną to
przebadanie fragmentów ucha ubitych tuczników niż zeskrobane
fragmenty naskórka, kolejna to badanie zwierząt przy pomocy
testu Elisa. Metoda ta polega na przebadaniu próbek krwi na
obecność przeciwciał przeciw świerzbowcom, które są wynikiem
reakcji układu odpornościowego na inwazję pasożyta. Do badania
tym testem najlepiej nadają się próbki krwi prosiąt ssących
lub loszek. Aby móc postawić właściwą diagnozę, trzeba przestrzegać
zalecany okres między ostatnim zwalczaniem a przeprowadzonym
testem. Czas ten nie powinien być krótszy niż 9-12 m-cy. W
krótszym okresie należy liczyć się z przeciwciałami z wcześniejszej
infekcji. W przypadku stwierdzenia występowania świerzbowca
należy poddać leczeniu wszystkie zwierzęta na fermie. Pierwsze
leczenie w znacznym stopniu uwolni zwierzęta od pasożyta.
Program uwalniania zwierząt od świerzbu powinien obejmować
loszki, lochy i knury według następującego schematu:
-
loszki powinny być leczone przez cały okres ich selekcji
do stada podstawowego
-
maciory zwalczany przed każdym porodem
-
knury zwalczanie minimum 2 razy w roku lub częściej z uwagi
na szeroki kontakt z lochami, zwłaszcza na punktach kopulacyjnych
-
prosięta winny być poddane kontroli przed wprowadzeniem
do warchlakarni
-
warchlaki winny być poddane kontroli przed wprowadzeniem
na tucz
Bardzo istotną sprawą, na którą należy zwrócić uwagę hodowcom
to, aby pamiętać o nie wprowadzaniu na fermę żadnych zwierząt,
jeżeli nie zostały one przebadane parazytologicznie.
W zwalczaniu świerzbowca stosuje się szereg preparatów dostępnych
w szerokiej gamie na rynku. Preparaty te stosowane są w postaci
iniekcji, dodatków do pasz, oprysku czy polewania zwierząt.
Wybór określonego preparatu powinien dokonać hodowca po konsultacji
z lekarzem mającym opiekę nad daną fermą. Zastosowany lek
powinien być łatwy w zastosowaniu, o najwyższej skuteczności
i długim okresie aktywności. Przed rozpoczęciem leczenia należy
opracować dokładny harmonogram, tak by koszty były jak najmniejsze.
Lochy wybrakowane i tuczniki powinny być odpowiednio wcześnie
sprzedane. Gospodarstwa zwiększające produkcję powinny przeprowadzić
zabieg zwalczania świerzbu jeszcze przed zakupem zwierząt
hodowlanych. Loszki i knury wprowadzane do stada muszą być
obserwowane i ewentualnie wyleczone w okresie trwania kwarantanny.
Przy leczeniu świerzbowca z użyciem preparatów iniekcyjnych
zaleca się powtórzenie tego zbiegu po 14 dniach, aby cały
okres cyklu rozwojowego pasożyta na organizmie świni i w jej
środowisku został uwzględniony. Po wyleczeniu zwierząt należy
pamiętać o tym, aby zapewnić zwierzętom odpowiednie warunki
zoohigienieczne i nie dopuścić do reinwazji pasożyta. |