Dwudniowy wyjazd studyjny dla rolników do gospodarstw w województwie wielkopolskim oraz dolnośląskim.
Kujawsko-Pomorski Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Minikowie w ramach operacji pn. „Praktyki zapewniające zrównoważony rozwój gospodarstw ekologicznych w świetle wyzwań środowiskowych", realizowanej w ramach interwencji „I.14.2 Kompleksowe doradztwo rolnicze – moduł 2 Doradztwo grupowe", zorganizował dwudniowy wyjazd studyjny dla rolników należących do grupy doradczej. Celem wyjazdu było poznanie gospodarstw położonych w województwie wielkopolskim oraz dolnośląskim. Wyjazd miał na celu usprawnienie przepływu wiedzy i informacji w zakresie rozwoju gospodarstw ekologicznych oraz budowanie sieci współpracy między rolnikami z różnych województw.
Podczas wyjazdu rolnicy odwiedzili cztery gospodarstwa rolne oraz jedną przetwórnię zajmującą się produkcją nabiału. Większość poznanych gospodarstw funkcjonuje w systemie rolnictwa ekologicznego od ponad 20 lat. Rolnicy posiadają ogromne doświadczenie oraz specjalistyczną wiedzę w prowadzeniu produkcji rolnej w tym systemie.
Pierwszym odwiedzonym gospodarstwem była Zagroda Szczęśliwych Zwierząt Sp. z o.o. w miejscowości Białęgi, w gminie Murowana Goślina, w województwie wielkopolskim. Właściciele gospodarują na powierzchni 230 ha; certyfikat rolnictwa ekologicznego uzyskali w 2018 roku, natomiast od 2022 roku posiadają certyfikat Demeter potwierdzający gospodarowanie zgodnie z wymaganiami rolnictwa biodynamicznego. Pani Mariola Szymonik, prezes spółki, opowiedziała o specyfice Zagrody Szczęśliwych Zwierząt. Oprócz typowej produkcji rolnej oraz przetwórni mleka w gospodarstwie funkcjonuje sklep z produktami ekologicznymi, restauracja oraz baza dydaktyczna. Właściciele kładą duży nacisk na edukację społeczeństwa w zakresie bioróżnorodności, świadomości konsumenckiej, zasad gospodarowania w zgodzie z naturą oraz dobrostanu zwierząt. Hodują 50 sztuk bydła różnych ras, m.in. Jersey i Brown Swiss, oraz bawoły; w planach mają wprowadzenie bydła rasy Angus. Posiadają stawy zarybione pstrągami – roczna sprzedaż ryb wynosi zazwyczaj 400–600 sztuk. Schronienie w Zagrodzie Szczęśliwych Zwierząt znalazły świnie wietnamskie odebrane interwencyjnie, sarny, kozy, a nawet ranne jastrzębie.
Drugim odwiedzonym miejscem była Wańczykówka należąca do Lucyny i Sylwestra Wańczyk. Przetwórnia znajduje się w miejscowości Krzeszów w gminie Kamienna Góra, natomiast gospodarstwo – w Golińsku w gminie Mieroszów, w województwie dolnośląskim. Państwo Wańczyk prowadzą gospodarstwo w systemie rolnictwa ekologicznego od 2005 roku. Zaczynali od 2 ha ziemi; obecnie uprawiają 100 ha i hodują 63 krowy oraz 70 kóz. Docelowo stado krów ma liczyć około 70 sztuk, a kóz – 150 sztuk. Rolnik przetwarza obecnie 1000 l mleka dziennie i dokupuje mleko krowie, kozie oraz owcze z Czech i Słowacji. Pierwszy ser wyprodukowali w 2007 roku; od 2012 roku Wańczykówka działa jako firma produkująca sery. W ofercie znajduje się szeroka gama produktów, m.in. masło, jogurty, śmietana, twarogi, sery pleśniowe oraz twarde, długo dojrzewające. Serów o bardzo oryginalnych nazwach jest kilkadziesiąt gatunków. Państwo Wańczyk prowadzą szkolenia dla osób, które chcą poznać lub doskonalić rzemiosło serowarskie. Sery z Wańczykówki od wielu lat są nagradzane w różnych konkursach – zdobywają wyróżnienia nawet na arenie międzynarodowej. Państwo Wańczyk zajmują się również doradztwem technologicznym dla małych przetwórców mleka, opracowują i wdrażają projekty serowni dostosowane do indywidualnych potrzeb. Działają w Stowarzyszeniu Serowarów Farmerskich i Zagrodowych, stale podnosząc swoje kwalifikacje. Podczas wizyty studyjnej podzielili się z członkami grupy doradczej wiedzą oraz dotychczas zdobytym doświadczeniem. Opowiedzieli o procedurach niezbędnych do założenia przetwórni, o planowaniu produkcji oraz przygotowaniu surowca (pasteryzacja, zaprawianie, koagulacja). Uczestnicy dowiedzieli się, jakiego sprzętu używać i jak prowadzić dokumentację produkcyjną. Otrzymali wskazówki dotyczące wyrobu różnych produktów, m.in. sera kwasowo-podpuszczkowego, podpuszczkowego, francuskiego, pleśniowego oraz jogurtu. Od niedawna klienci mogą nabywać produkty nie tylko w sklepie przy gospodarstwie i w sklepach współpracujących z Wańczykówką czy na targach i festynach, lecz także za pośrednictwem strony internetowej. Gospodarstwo i przetwórnia stale się rozwijają; rolnicy planują uruchomienie hodowli i chowu trzody chlewnej. Oprócz typowych roślin rolniczych uprawianych głównie na paszę prowadzą produkcję warzywniczą na powierzchni 3,5 ha.
Kolejnym odwiedzonym miejscem było gospodarstwo pana Roberta Pokrzywy w miejscowości Mieroszów. Rolnik gospodaruje na powierzchni 70 ha; certyfikat rolnictwa ekologicznego posiada od 2003 roku. Aktualnie utrzymuje stado bydła mięsnego liczące 55 sztuk oraz 7 klaczy rasy śląskiej. Produkcja polowa jest zaplanowana tak, by zaspokoić potrzeby paszowe utrzymywanych zwierząt. Z uwagi na słabe gleby i górzysty teren plony nie są zbyt obfite, szczególnie w latach dotkniętych suszą.
Po odwiedzeniu opisanych gospodarstw rolnicy z grupy doradczej udali się na nocleg do Agroturystyki Pod Srebrną Górą. Gospodarstwo jest pięknie położone u stóp Srebrnej Góry, na południowym zboczu Gór Kaczawskich w Jeżowie Sudeckim. Z łagodnego szczytu rozciąga się wspaniały widok na Kotlinę Jeleniogórską, Karkonosze oraz Góry Izerskie. Właściciele – państwo Agata i Zbigniew Wolak – prowadzą gospodarstwo ekologiczne od 2002 roku na powierzchni 15 ha. Hodują bydło mięsne i drób oraz uprawiają warzywa, które serwują gościom korzystającym z bazy noclegowej i gastronomicznej. Warzywa sprzedawane są również okolicznym mieszkańcom.
Ostatnim odwiedzonym gospodarstwem było Agropol Sp. z o.o. pana Stanisława Chomy w miejscowości Rybnica, w gminie Stara Kamienica, w powiecie karkonoskim. Pan Stanisław wraz z synem Romanem gospodaruje na 734 ha, są to głównie gleby klas 4., 5. i 6. Ogromna wiedza, doświadczenie oraz nowoczesny, specjalistyczny sprzęt pozwalają jednak osiągać plony na zadowalającym poziomie. Gospodarstwo prowadzone jest w systemie rolnictwa ekologicznego od 2002 roku. Rolnicy uprawiają głównie pszenicę, pszenżyto, owies i grykę. Dbają o bilans materii organicznej, stosując poplony o bogatym składzie gatunkowym oraz wsiewki z drobnonasiennych roślin bobowatych. Cała słoma z upraw zostaje wymieszana z glebą. Gospodarstwo dysponuje nowoczesnym parkiem maszynowym dostosowanym do powierzchni gruntów ornych i specyfiki rolnictwa ekologicznego. W gospodarstwach ekologicznych mechaniczna walka z zachwaszczeniem jest kluczowym elementem agrotechniki – rolnicy z grupy doradczej szczególnie zainteresowali się broną łańcuchową z talerzami, która jest najczęściej stosowanym narzędziem. Gospodarstwo dysponuje dużą powierzchnią magazynową, głównie w postaci silosów zbożowych, i jest w stanie przechować 2000 ton ziarna. Część płodów rolnych trafia bezpośrednio z pola do odbiorców. Głównymi kontrahentami są firmy z Niemiec, Szwajcarii i Austrii.
Spotkania rolników z naszego województwa z gospodarzami wizytowanych farm były bardzo owocne. Właściciele podzielili się z członkami grupy swoją wiedzą i wieloletnim doświadczeniem. Opowiedzieli o wyzwaniach, z którymi mierzą się na co dzień, oraz o długofalowych działaniach koniecznych do osiągnięcia trwałych efektów w rolnictwie ekologicznym. Zobrazowali korzyści ekologicznego sposobu gospodarowania – zarówno środowiskowe, jak i ekonomiczne. Zaprezentowali praktyki związane z organizacją sprzedaży produktów ekologicznych, tworzeniem lokalnych sieci dystrybucji oraz współpracą z kooperatywami. Uczestnicy grupy dowiedzieli się, jak rolnicy budują swoją markę, promują produkty i nawiązują relacje z lokalną społecznością. Wymiana doświadczeń oraz ogromna wiedza przekazana przez odwiedzanych rolników – ekspertów w swojej dziedzinie – z pewnością przyczyni się do rozwoju gospodarstw należących do grupy doradczej.
Opracowała:
Ilona Oleś
KPODR w Minikowie
