Na tropie wirusa – ASF. Analizuj, Strzeż, Funkcjonuj bezpiecznie
18 czerwca 2026 r.
Szkolenie poświęcone problematyce afrykańskiego pomoru świń (ASF) dostarczyło uczestnikom wielu fachowych, aktualnych i praktycznych informacji dotyczących sytuacji epidemiologicznej w Polsce, zasad bioasekuracji, działań weterynaryjnych, aspektów prawnych oraz monitoringu środowiskowego. Program został przygotowany w sposób kompleksowy, dzięki czemu możliwe było spojrzenie na problem ASF z perspektywy hodowców, lekarzy weterynarii, myśliwych, służb państwowych oraz osób bezpośrednio zaangażowanych w działania terenowe.
Uczestników oraz prelegentów powitał dr Łukasz Urbański, dyrektor Kujawsko-Pomorskiego Ośrodka Doradztwa Rolniczego w Minikowie, który zwrócił uwagę na skalę zagrożenia, jakie ASF stanowi obecnie dla produkcji trzody chlewnej, gospodarki rolnej oraz środowiska naturalnego. Już na wstępie podkreślił znaczenie edukacji, współpracy i odpowiedzialności wszystkich podmiotów uczestniczących w działaniach na rzecz ograniczania rozprzestrzeniania się wirusa.
Pierwszy wykład poprowadziła Marzena Nowacka – specjalista ds. trzody chlewnej i koni KPODR w Minikowie, która przedstawiła aktualną sytuację epidemiologiczną ASF w Polsce. Omówiła najnowsze dane dotyczące występowania choroby oraz kierunki jej rozprzestrzeniania się. Zwróciła uwagę, że mimo wieloletnich działań wirus nadal pozostaje obecny w środowisku, a liczba przypadków ASF u dzików potwierdza konieczność utrzymywania wysokiego poziomu bioasekuracji i stałego monitoringu sytuacji.
Szczególnie cennym elementem szkolenia były materiały filmowe, prezentujące działania prowadzone na co dzień przez służby i organizacje uczestniczące w zwalczaniu ASF. Były to obrazy i sytuacje, z którymi większość uczestników nie ma możliwości zetknąć się w codziennej praktyce. Pokazały one skalę wyzwań oraz ogrom pracy wykonywanej w terenie.
Wystąpienie Zastępcy Powiatowego Lekarza Weterynarii w Namysłowie, Mateusza Kruszyńskiego, oparte m.in. na doświadczeniach powiatu namysłowskiego, pokazało, że skuteczna walka z ASF jest możliwa wyłącznie poprzez konsekwentne i skoordynowane działania wielu podmiotów. Współpraca hodowców, lekarzy weterynarii, myśliwych, Lasów Państwowych, samorządów, Państwowej Straży Pożarnej oraz innych służb może znacząco ograniczać rozprzestrzenianie się wirusa. Przykład Namysłowa stanowi dowód, że wdrażanie kompleksowych działań przynosi wymierne efekty. Należy jednak podkreślić, że byłoby zbyt odważnym stwierdzeniem uznanie, iż ASF można całkowicie wyeliminować w krótkim czasie. Możemy natomiast z pełnym przekonaniem powiedzieć, że podobne działania wdrażane szerzej przez kolejne powiaty dają realną szansę na skuteczne ograniczanie choroby i minimalizowanie jej skutków.
Bardzo ważnym wnioskiem ze szkolenia jest konieczność ciągłego utrzymywania wysokiego poziomu czujności. Wirus ASF nadal krąży w środowisku i nie można dopuścić do osłabienia działań profilaktycznych ani lekceważenia zagrożenia. Aktualna wiedza, monitoring oraz szybkie reagowanie, pozostają podstawą skutecznej ochrony gospodarstw.
W trakcie szkolenia wielokrotnie wszyscy podkreślali również potrzebę prowadzenia rzetelnej edukacji społecznej dotyczącej roli myśliwych w zwalczaniu ASF. W debacie publicznej często pojawiają się krzywdzące stereotypy przedstawiające myśliwych jako osoby działające wyłącznie w celu bestialskiej redukcji zwierzyny. Tymczasem działania łowieckie związane z ASF mają przede wszystkim charakter ochronny. Odstrzał chorych lub potencjalnie zakażonych osobników, ogranicza cierpienie zwierząt oraz zmniejsza ryzyko dalszego rozprzestrzeniania się wirusa. Należy jasno komunikować społeczeństwu, że działania te nie są wymierzone w istnienie gatunku dzika, lecz mają służyć ochronie zdrowych populacji i bezpieczeństwu gospodarstw utrzymujących trzodę chlewną.
Interesujące i skłaniające do refleksji było wystąpienie Łowczego Okręgowego Zarządu Okręgowego PZŁ w Bydgoszczy, Pawła Toczko, dotyczące wpływu regulacji prawnych na rolnictwo i gospodarkę łowiecką. Zwrócił uwagę na problem pozostawiania padłych dzików w pobliżu ciągów komunikacyjnych, co może stanowić źródło dalszego rozprzestrzeniania się choroby. Omówił również kwestie związane z ograniczeniami prowadzenia gospodarki łowieckiej na niektórych obszarach, w tym w parkach narodowych, które mogą stawać się ostojami dzików. Podkreślił także znaczenie terenów podmokłych jako szczególnie atrakcyjnych siedlisk dla tego gatunku. W dyskusji wskazywano na potrzebę dalszych zmian legislacyjnych i usuwania luk prawnych utrudniających skuteczne działania ograniczające ASF.
Jednocześnie uczestnicy zwrócili uwagę, że pojawiające się zmiany przepisów dotyczących możliwości płoszenia zwierzyny mogą być postrzegane jako pierwsza oznaka korzystnych kierunków zmian w prawie. Aby jednak przyniosły one oczekiwane efekty, konieczna jest współpraca wszystkich zainteresowanych stron – rolników, lekarzy weterynarii, myśliwych oraz administracji państwowej.
Szczególne zainteresowanie wzbudziło wystąpienie przedstawicielek grupy Forest Dogs vs ASF, Beaty Banaszak i Jadwigi Świlak. Panie zaprezentowały nowoczesną metodę monitoringu środowiskowego, opartą na wykorzystaniu specjalnie szkolonych psów oraz dronów do wyszukiwania padłych dzików. Doświadczenia tej grupy pokazują, że psy są niezwykle skuteczne w lokalizowaniu zwłok zwierząt nawet w trudno dostępnych terenach, takich jak bagna, trzcinowiska czy gęste kompleksy leśne. Odnajdywanie i szybkie usuwanie padłych dzików ma kluczowe znaczenie dla ograniczania obecności wirusa w środowisku, ponieważ zwłoki stanowią jedno z głównych źródeł jego dalszego rozprzestrzeniania.
Najważniejszym przesłaniem całego szkolenia była konieczność mobilizacji wszystkich środowisk zaangażowanych w przeciwdziałanie ASF. Tylko wspólne działania rolników, lekarzy weterynarii, myśliwych, leśników, służb państwowych, samorządów oraz władz centralnych mogą przynieść trwałe efekty. Równie istotna jest nieustanna edukacja społeczeństwa i budowanie świadomości zagrożeń związanych z ASF.
Na zakończenie pragnę podziękować wszystkim prelegentom za przekazaną wiedzę, doświadczenie oraz zaangażowanie w przygotowanie wystąpień. Każdy z ekspertów wykorzystał swoje kompetencje, praktykę zawodową i zgromadzone doświadczenia, tworząc spójną oraz wyczerpującą całość. Dzięki połączeniu wiedzy naukowej, doświadczeń terenowych oraz praktycznych przykładów uczestnicy otrzymali kompleksowy obraz wyzwań związanych z ASF i sposobów przeciwdziałania tej chorobie.
Mam nadzieję, że zdobyta wiedza przełoży się na dalsze działania w terenie, wzmacniając współpracę pomiędzy rolnikami, służbami weterynaryjnymi, środowiskiem łowieckim i administracją publiczną. Tylko wspólnym wysiłkiem, wzajemnym zaufaniem i konsekwentną edukacją możemy budować skuteczny system ochrony przed ASF, tworząc fundament dla bezpieczniejszego i lepszego jutra dla polskiej hodowli trzody chlewnej.
Zapraszam do obejrzenia zapisu video z szkolenia.
Marzena Nowacka
tel.: 52 386 72 37, kom. 723 331 292