Relacje

KUKURYDZA – NOWE ROZWIĄZANIA W UPRAWIE

Konferencja, która odbyła się 5 kwietnia 2022 roku on-line miała na celu przybliżenie aktualnych zagadnień dotyczących uprawy kukurydzy i zaprezentowanie nowych rozwiązań.

Tematyka spotkania zorganizowanego przez Kujawsko-Pomorski Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Minikowie była podzielona na 4 części: agrotechnika, mechanizacja, odmiany i nawożenie.

Agrotechnika

W tej części prof. dr hab. Tadeusz Michalski, prezes Polskiego Związku Producentów Kukurydzy w Poznaniu, przedstawił wykład pt. „Błędy w agrotechnice kukurydzy – przyczyny, skutki, zapobieganie. W Polsce jeszcze nadal nie w pełni jest wykorzystywany potencjał tej rośliny. Każdy z kierunków uprawy: na ziarno, kiszonkę, CCM, LKS czy biogaz wymaga starannego doboru odmiany. Jakimi kryteriami należy się kierować? To przedstawił Pan profesor w swojej prezentacji. Autor zwracał też uwagę na niskonakładowe środki produkcji.

Mechanizacja

Nowoczesne maszyny w technologiach uprawy kukurydzy”, to temat wykładu dr hab. inż. Ireneusza Kowalika, prof. UPP z Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu. Od pługa, przez siew, odchwaszczanie do zbioru, z wykorzystaniem nowoczesnej technologii, także cyfrowej, m.in. nawigacji GPS, to zagadnienia zaprezentowane przez Pana Profesora.

Odmiany

„Odmiany kukurydzy na ziarno, kiszonkę i biogaz”, to tytuł wykładu dr. inż. Romana Warzechy z Instytutu Hodowli i Aklimatyzacji Roślin w Radzikowie. Pod względem produkcji kukurydza jest najważniejszą rośliną na świecie (1,2 mld. t) z czego 2/3 jest przeznacza na pasze. Pod względem areału jest druga (ok. 200 mln. ha), po pszenicy. Wykładowca omówił kryteria doboru odmian, wskazując przydatność Krajowego Rejestru Odmian Kukurydzy.

Nawożenie

Problematykę pt. „Nawożenie kukurydzy – technologie obniżające koszty i zapewniające wysokie plonowanie” przedstawił dr inż. Grzegorz Grochot z firmy Corteva Agroscience Sp. z o.o. z Warszawy. Największe koszty w produkcji kukurydzy na ziarno lub kiszonkę są związane z nawożeniem, szczególnie azotowym, co obecnie ma niebagatelne znaczenie w związku ze znacznym wzrostem cen nawozów. Prelegent przedstawił rozwiązania mogące mieć znaczący wpływ na obniżenie kosztów oraz zwiększenie plonów.

Ponad 90% obszaru Polski stanowią gleby powstałe ze skał osadowych. Aż 69% użytków rolnych Polski wymaga wapnowania. Jaka jest na to recepta? Odpowiedź można znaleźć w wykładzie pt. „Wapnowanie, a plonowanie roślin uprawnych”, który zaprezentowany został przez dr. inż. Piotra Szulca z firmy Polcalc Nawozy Wapniowe Sp. z o.o. z Warszawy.

Zainteresowanie konferencją było bardzo duże. Uczestniczyło w niej 90 osób. W roku 2023 planuje się jej kolejną edycję.

Zapraszam Wszystkich do zapoznania się z wykładami przedstawionymi podczas konferencji „Kukurydza – nowe rozwiązania w uprawie”.

do pobrania również: MATERIAŁY KONFERENCYJNE – Kukurydza – nowe rozwiązania w uprawie

 

Piotr Dorszewski
KPODR w Minikowie

 

Lekcja w Grubnie na sali i w polu

Grubno, to miejscowość znana od wielu lat w naszym regionie przynajmniej z dwóch powodów. Przez 25 lat było to miejsce organizacji wielkiej polowej imprezy pod nazwą Kujawsko-Pomorskie Dni Pola, które od tego roku na stałe zostały przeniesione do Minikowa. Drugi powód wynika z faktu, że funkcjonuje tu od dawna Zespół Szkół Centrum Kształcenia Zawodowego – duża szkoła średnia, która kształci uczniów m.in. w kierunkach rolniczych.

Przez wiele lat specjaliści KPODR Oddziału w Przysieku współpracowali ze szkołą przekazując wiedzę teoretyczną i praktyczną kolejnym pokoleniom młodych rolników. Stała współpraca dotyczyła także organizacji kolejnych dni polowych, gdzie uczniowie nie tylko pomagali przy obsłudze dwudniowej imprezy, ale przede wszystkim pod opieką nauczycieli zawodu oraz specjalistów KPODR i pracowników Zakładu Rolnego Grubno wykonywali szereg prac polowych, zwłaszcza siewów i zabiegów pielęgnacyjnych. Często na prowadzonej na tym polu kolekcji odmian roślin uprawnych odbywały się także zajęcia lekcyjne, szkolenia i warsztaty polowe dla uczniów szkoły, a także rolników i doradców rolnych.

Trzeba jednak podkreślić, że po przeniesieniu Kujawsko-Pomorskich Dni Pola do Minikowa w szkole w Grubnie i na polach Zakładu Rolnego Grubno nadal odbywają się lekcje dla uczniów. To efekt współpracy KPODR podejmowanej ze szkołami rolniczymi z regionu. Specjaliści branżowi Ośrodka nadal pomagają w szkoleniach, organizacji lokalnych wystaw, targów czy warsztatów.

17 marca takie właśnie szkolenie odbyli uczniowie ZS CKZ Grubno, które przeprowadził na zaproszenie nauczyciela zawodu Honoraty Ostrowskiej specjalista ds. zbóż KPODR – Marek Radzimierski. Część teoretyczna dotyczyła głównie nawożenia i integrowanej ochrony na wczesnych etapach rozwoju zbóż.

W części praktycznej zajęto się oceną przezimowania oraz wpływu agrotechniki i pogody na przezimowanie, przy czym oceniano rośliny w kontekście nawożenia i potrzeb ochrony. Lustrację zbóż ozimych i rzepaku ozimego przeprowadzono na poletkach demonstracyjnych Zakładu Rolnego w Grubnie.

 

 

 

Na polu stwierdzono oznaki braków pokarmowych, zwłaszcza azotu i fosforu, które rozkładają się bardzo nierównomiernie. Ustalono, że przyczyny braków pokarmowych są związane z niskimi temperaturami gruntu (przymrozki nawet do -7°C), bardzo suchą pogodą oraz przyoraniem słomy przed siewem rzepaku. Na zbożach uczniowie zauważyli żółknięcie liści, szczególnie wyraźne na jęczmieniu ozimym. Po bliższym zapoznaniu się z pobranymi próbkami roślin zaobserwowano, że wiele z nich nosi oznaki chorób. Na pszenicach widać było oznaki septorioz, brunatnej plamistości liści oraz mączniaka, ale uszkodzonych liści było mało. Natomiast na jęczmieniu ozimym, który jest mniej odporny na mróz, więcej liści jest pożółkłych (na zdjęciu powyżej) znaleziono oznaki porażenia mącznikiem i siatkową plamistością liści.

 

  

 

 

Opracowanie:
Marek Radzimierski
Główny specjalista ds. zbóż  
KPODR w Minikowie O/Przysiek

Zdjęcia:
Honorata Ostrowska
 

Szkolenie pn. „Gospodarka nawozowa w rolnictwie ekologicznym”

28 marca br. Kujawsko-Pomorski Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Minikowie oraz Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Toruniu zaprosił rolników na szkolenie pn. „Gospodarka nawozowa w rolnictwie ekologicznym” W szkoleniu udział wzięło 30 osób. Uczestnikami spotkania byli głównie rolnicy ekologiczni, ale również rolnicy konwencjonalni, którzy chcieli pogłębić wiedzę z zakresu gospodarowania składnikami pokarmowymi.

Celem szkolenia było m.in. zapoznanie rolników z tematem związanym z zapotrzebowaniem roślin na składniki pokarmowe oraz przekazanie wiedzy dotyczącej optymalnego odczynu gleby dla poszczególnych gatunków roślin.

Gospodarka nawozowa jest ważnym elementem prowadzenia gospodarstwa rolnego bez względu na to czy gospodarstwo prowadzone jest w systemie rolnictwa ekologicznego czy konwencjonalnego. Rośliny tak jak każde żywe istoty potrzebują do wzrostu i rozwoju pożywienia. Zapas składników pokarmowych w glebie jest ograniczony, dlatego należy go uzupełniać. Zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/848 w ekologicznej produkcji roślinnej żyzność i aktywność biologiczna gleby utrzymywana jest poprzez stosowanie płodozmianu z udziałem roślin motylkowatych oraz maksymalne wykorzystanie nawozów naturalnych i organicznych powstających w gospodarstwie. W przypadku, kiedy zabiegi te nie zapewniają osiągnięcia lub poprawy żyzności gleby dozwolone jest stosowanie nawozów i środków poprawiających właściwości gleby zawartych w zamkniętym wykazie, dopuszczonych do obrotu zgodnie z przepisami obowiązującymi w danym państwie członkowskim. Wykaz nawozów i środków poprawiających właściwości gleby zakwalifikowanych do stosowania w rolnictwie ekologicznym oraz wykaz produktów naturalnych innych niż nawozy i środki poprawiające właściwości gleby jest publikowany na stronie Instytutu Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa w Puławach. Należy pamiętać, że w rolnictwie ekologicznym dopuszczone jest stosowanie nawozów mineralnych niepochodzących z syntezy chemicznej o niskim stopniu rozpuszczalności i koncentracji składnika pokarmowego. Nie zezwala się na stosowanie mineralnych nawozów azotowych.

Prelegent, prof. dr hab. Witold Szczepaniak pracownik Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu podczas pierwszego wykładu omówił zagadnienia z zakresu wpływu odczynu gleby na życie roślin. Wykładowca przypomniał, że gleby w Polsce powstały w większości z utworów polodowcowych, głównie piaszczystych dlatego charakteryzują się niską zawartością próchnicy, niską pojemnością wodną oraz słabym stopniem wysycenia kompleksu sorpcyjnego wapniem. Dlatego istnieje naturalna skłonność do ich zakwaszania. Nieodpowiedni odczyn gleby jest naturalnym i agrotechnicznym  czynniki ograniczającym plony roślin. Ponadto oddziałowuje na właściwości fizyczne, chemiczne i biologiczne gleby. Wapnowanie gleby ma istotne znaczenie, gdyż odczyn wpływa na utrzymanie lub wzrost plonów, zmniejszenie kosztów uprawy, usunięcie toksyczności glinu, manganu i żelaza, wzrost aktywności fizjologicznej rośliny, poprawę struktury gleby, uruchomienie składników mineralnych oraz wzrost aktywności biologicznej gleby. Profesor Szczepaniak wyjaśnił jak ważna jest właściwa ocena potrzeb wapnowania, wybór nawozu wapniowego, od którego zależy szybkość odkwaszania oraz termin wapnowania.

Drugi temat omówiony przez pana profesora Witolda Szczepaniak  dotyczył efektywnego żywienia roślin w rolnictwie ekologicznym. Sporo uwagi prelegent poświęcił na omówienie źródeł azotu, który jest głównym składnikowi plonotwórczym. Znaczenie ma nie tylko wprowadzanie do gleby tego składnika, ale znajomość procesów jego przemiany. Przybliżona została ilość podstawowych składników mineralnych w nawozach naturalnych oraz stopień ich wykorzystania w kolejnych sezonach wegetacyjnych. Podczas wykładu uczestnicy dowiedzieli się jak zadbać o zasobność gleby w fosfor, potas i magnez. Uzyskali również informacje na temat bardzo ważnego pierwiastka jakim jest siarka. Zostały omówione warunki sprzyjające niedoborom tego składnika, przykładowe nawozy zawierające siarkę, termin i sposób ich aplikacji. Profesor Szczepaniak szeroko omówił znaczenie dolistnego dokarmiania roślin. Odgrywa ono m.in. znaczącą rolę w stymulacji wzrostu organów nadziemnych i systemu korzeniowego, poprawia stan odżywienia roślin w krytycznych fazach wzrostu, przyspiesza regenerację roślin po zimie oraz dostarcza niezbędnych składników mineralnych na początku okresu suszy. Został również podjęty temat profilaktyki mikroelementowej. Istnieje wiele czynników kształtujących dostępność mikroelementów dla roślin. Do glebowych należą m.in. zawartość formy przyswajalnej, materii organicznej, minerałów ilastych, odczyn gleby, wilgotność gleby oraz antagonizm i synergizm z innymi jonami. Czynnikami roślinnymi jest wrażliwość roślin w zależności od gatunku i odmiany oraz aktywność fizjologiczna korzeni roślin. Znaczenie mają również kwestie agrotechniczne, takie jak zmianowanie oraz profil gospodarstwa, który ma wpływ na produkcję obornika.

Szkolenie dedykowane było wszystkim rolnikom, którzy chcieli zgłębić wiedzę z zakresu nawożenia. Dzięki prowadzeniu racjonalnej gospodarki nawozowej, rolnik może uzyskać wyższe plony o lepszej jakości przy mniejszym zużyciu środków produkcji. Poznanie źródeł składników nawozowych oraz procesów zachodzących w glebie oraz roślinach przełoży się na większą efektywność gospodarowania. Będzie miało to również pozytywny wpływ na ochronę środowiska naturalnego.

 

Poniżej prezentacje z wykładów.
Wpływ odczynu gleby na życie roślin – prezentacja
Efektywne żywienie roślin w rolnictwie ekologicznym – prezentacja

 

Opracowała: Ilona Oleś
Zdjęcia: Damian Oparzela

 

 

 

 


 

XXX Forum Pszczelarzy

 

Forum Pszczelarzy ma już 30 lat. W sobotę 26 marca po raz pierwszy w Minikowie na terenie Kujawsko Pomorskiego Ośrodka Doradztwa Rolniczego spotkało się grono fachowców zajmujących się pszczołami w regionie toruńskim. Miejscem forum było CENTRUM TRANSFERU WIEDZY I INNOWACJI im. Leona Janty-Połczyńskiego. Dotychczas impreza ta tradycyjnie odbywała się także w KPODR, ale w Oddziale w Przysieku, jednak znaczące zmiany jakie wystąpiły w związku z pandemią oraz wojną na Ukrainie i powstałym problemem uchodźczym spowodowało, że nie było możliwe wykorzystanie dotychczasowych obiektów Przysieka do organizacji tego typu imprezy.

Oczywiście bardzo dobre warunki jakie w występują w Minikowie pozwoliły na sprawne przeprowadzenie forum organizowanego przez Regionalny Związek Pszczelarzy w Toruniu.

Imprezie patronowali Wojewoda Kujawsko Pomorski Mikołaj Bogdanowicz i Marszałek Województwa Kujawsko Pomorskiego Piotr Całbecki. Przedsięwzięcie dofinansowane było ze środków UE w ramach Schematu II Pomocy Technicznej „Krajowa Sieć Obszarów Wiejskich” Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020.

Jubileuszowe Forum rozpoczęło się od występu Chóru Męskiego „Copernicus”, jednego z najstarszych działających nieprzerwanie amatorskich chórów męskich na Pomorzu. Założycielem i pierwszym dyrygentem był prof. Roman Grucza. Obecnie zespół prowadzi Pan Paweł Jankowski.

Po koncercie, Prezes Regionalnego Związku Pszczelarzy w Toruniu Pan Tadeusz Dussa otworzył XXX Forum Pszczelarzy. Uczestników powitali także Zastępca Dyrektora KPODR w Minikowie dr Ryszard Zarudzki, oraz Wiesław Czarnecki Dyrektor Departamentu Rolnictwa i Geodezji Urzędu Marszałkowskiego Województwa Kujawsko-Pomorskiego.

Forum składało się z  części wykładowej i kiermaszowej. Głównym wykładowcą był prof. dr hab. Mariusz Gagoś z UMCŚ w Lublinie, który wygłosił 2 referaty. „W jaki sposób skutecznie chronić pszczoły przed neonikotynoidami” oraz „Jakość wosku pszczelego – wpływ na zdrowie pszczół”. Zaiteresowanie słychaczy było bardzo duże. Na koniec wystąpił Pan Adrian Stankiewicz z KPODR Oddział w Zarzeczewie i przedstawił temat „Charakterystyka matek pszczelich linii Kujawska".

W trakcie całego Forum przed budynkiem Centrum Konferencyjnego odbywał się kiermasz sprzętu i wydawnictw o tematyce pszczelarskiej. W kiermaszu wzięły udział różne firmy branży pszczelarskiej, a KPODR w Minikowo na swoim stoisku uruchomił punkt informacyjny o prowadzonej działalności pszczelarskiej przez Oddział w Zarzeczewie.

 

 

Tekst:
Marek Radzimierski

Zdjęcia:
Marek Rząsa

Dzień Sołtysa w Minikowie

18 marca br. w Kujawsko-Pomorskim Ośrodku Doradztwa Rolniczego w Minikowie odbyła się  uroczystość z okazji Dnia Sołtysa.

Spotkanie rozpoczął dr Ryszard Kamiński dyrektor Ośrodka. Podczas uroczystości gościliśmy Sekretarz Stanu w Ministerstwie Rolnictwa i Rozwoju Wsi Annę Gembicką, Poseł na Sejm RP Ewę Kozanecką, dyrektorów instytucji szczebla wojewódzkiego oraz wiele pań i panów sołtysów z naszego województwa.
Odczytano listy: Marszałek Sejmu RP Elżbiety Witek, Wojewody Kujawsko-Pomorskiego Mikołaja Bogdanowicza, dyrektor Kujawsko-Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa Jolanty Sobeckiej.

Dokonano wręczenia odznak honorowych „Zasłużony dla rolnictwa” przyznanych przez Wicepremiera, Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi Henryka Kowalczyka, na wniosek dyrektora KPODR w Minikowie Ryszarda Kamińskiego. Odznaczenia wręczyła Pani Wiceminister Anna Gembicka w asyście Pani Poseł Ewy Kozaneckiej.  Wyróżniono łącznie 18 Sołtysów z województwa Kujawsko – Pomorskiego.

Pan dr Ryszard Zarudzki, zastępca dyrektora Kujawsko-Pomorskiego Ośrodka Doradztwa Rolniczego w Minikowie był moderatorem wystąpień  o „Naszej małej ojczyźnie” – troskach i radościach, w których zabrali głos Sołtysi: Małgorzata Wesołowska – Sołectwo Wudzynek, Gmina Dobrcz, powiat bydgoski, Henryk Kimber sołtys Rościmina, gmina Mrocza, powiat nakielski, Magdalena Pawłowska sołtys wsi Kazanie gmina Lubraniec, powiat włocławski.

Szczególnym momentem była obecność Pani Roksolany Stefanyshyn, matki trójki dzieci, która dotarła do nas z Ukrainy. Pani Roksolana dziękowała za gościnę i troskę jaką została otoczona przez swoich gospodarzy.

Spotkanie uświetnił występ Zespół Pieśni i Tańca Krajna. Na zakończenie spotkania można było spróbować produktów regionalnych, żywności wysokiej jakości (RHD, MLO). Poczęstunek, był okazją do dzielenia się doświadczeniem i nawiązywania kontaktów.

 

 

Katarzyna Szczepaniak
KPODR w Minikowie

 

Pierwsze zagrożenia dla zbóż i rzepaku

Jesienią w naszym regionie oziminy wyglądały bardzo dobrze i dobrze. Warunki pogodowe sprzyjały zasiewom, pod dostatkiem było wilgoci. Także wejście w zimę było stosunkowo łagodne, pojawił się śnieg, mrozy nie były zbyt duże. Ale już lustracje wykonane jesienią i w połowie zimy pokazały, że nie wszędzie będzie łatwo. Jesienią na wielu, zwłaszcza wcześniej sianych polach, można było zaobserwować drobne uszkodzenia wywołane chorobami i szkodnikami. Tak się dzieje, gdy są sprzyjające warunki do ich rozwoju – przedłużająca się jesień przy częstych opadach, które nie muszą być duże, a tak właśnie było. Stosunkowo ciepła i bardzo długa jesień, a następnie dość łagodna zima przyniosła trochę problemów.

W rzepaku jak zawsze po zimie, można spodziewać się suchej zgnilizny kapustnych oraz pustych placyków po zniszczonych roślinach, które zmarzły ze względu na uszkodzenia wywołane przez śmietkę kapuścianą czy drobne wymokliska. Rzepak w tym sezonie powschodził bardzo dobrze i dobrze, nie było widać suszy na polach, choć w głębszych warstwach wilgoci za dużo nie ma. Na większości pól udało się zgromadzić tyle wilgoci w warstwie wierzchniej gleb, aby wszystkie nasiona skiełkowały jednocześnie. Inaczej niż miało to miejsce w sezonie ubiegłym, w którym – przypominam – wschody na plantacjach były nierówne i pojawiały się od sierpnia do końca października. Bardzo ciepłe dni i chłodne noce oraz duże nasłonecznienie powodują, że szkodniki, takie jak chowacz brukwiaczek czy pchełki, wychodzą „na raty” i trudno jest uchwycić moment najlepszy do ochrony. Żółte naczynia wystawione już w połowie lutego to bardzo dobry sposób obserwacji nalotów. Początkowo stwierdza się zazwyczaj pojedyncze chrząszcze po 3 dniach, ale wystarczą 2-3 noce bez przymrozków, z temperaturą powyżej 10oC w dzień, by stwierdzić w naczyniu po kilkadziesiąt chrząszczy chowacza.

 

   

Na rzepaku po zimie zawsze występują oznaki suchej zgnilizny kapustnych oraz występuje pierwszy i jeden z najważniejszych szkodników – chowacz brukwiaczek (na zdjęciu). Dlatego koniecznie trzeba go monitorować przy pomocy żółtych naczyń.
 

Taki intensywny nalot obserwowaliśmy w ubiegłym sezonie. Miejmy nadzieję, że dzięki niskim nocnym temperaturom uszkodzenia przez chowacza nie będą zbyt duże. Na wielu plantacjach wczesne wykonanie zabiegu jest niezbędne i należy go wykonać jak tylko się ociepli, zwłaszcza w nocy. Uwaga – nie wszędzie jest duże nasilenie tego szkodnika.

 

Pożółkłe liście to oznaka chorób na zbożach ozimych. Szczególnie dużo oznak chorobowych widać było już w środku zimy w jęczmieniu ozimym i niektórych odmianach pszenic, zwłaszcza sianych wcześnie. 

 

W tym sezonie warunki pogodowe na razie sprzyjają dobremu rozwojowi roślin zbożowych, choć wydawało się, że może być nieco gorzej lub podobnie, jak w ubiegłym roku. Widać jednak wyraźnie żółknące liście na niektórych plantacjach i nie zawsze jest to objaw braku azotu. Silne przymrozki nocami od -5oC nawet do -9oC przy silnym nasłonecznieniu w ciągu dnia mogą powodować zamieranie liści, zwłaszcza tych, które uszkodzone zostały już jesienią przez choroby grzybowe, takie jak brunatna plamistość liści (DTR), septoriozy i mączniak. Dodatkowo warunki sprzyjały chwastom i dużo trudniej będzie je zwalczać. Uszkodzone liście szybko odbarwiają się i usychają. Ze względu na silne przymrozki wykonywanie zabiegów herbicydowych i grzybobójczych często jest niemożliwe lub bardzo ograniczone. Jak zawsze najsilniej zainfekowany jest jęczmień ozimy i to na ten gatunek musimy zwrócić uwagę. Jak najszybciej trzeba wykonać zabieg fungicydowy (jak tylko się ociepli) nie czekając do fazy strzelania w źdźbło – to bardzo ważne. Generalnie podczas lustracji, stwierdza się na niektórych odmianach pszenic nawet 50-60% porażonych roślin chorobami wskazanymi wyżej. W tym roku szybka ochrona przed chorobami od końca krzewienia – do fazy 2 kolanka, strzelania w źdźbło będzie konieczna praktycznie na wszystkich plantacjach zbóż ozimych.

W tym sezonie zalecamy bezwzględnie nie tylko stałą obserwację plantacji zbóż ozimych, szczególnie jęczmienia ozimego oraz pszenicy ozimej pod kątem chorób, ale także szybką reakcję, czyli możliwie szybkie zastosowanie zabiegu fungicydowego (najlepiej preparatem systemicznym) w fazie krzewienia w jęczmieniu ozimym oraz na początku strzelania w źdźbło, najpóźniej do 2 kolanka w pszenicach i w pszenżycie. Choroby te powoli przenoszą się na wyższe liście. Decydują o tym warunki pogodowe – brak wilgoci wstrzymuje zagrożenie i może się wydawać, że nie jest duże, ale to błąd – przekonamy się o tym, zwłaszcza gdy spadną deszcze i zrobi się ciepło. Rozwój chorób przy braku ochrony gwałtownie przyspiesza. Główne choroby to brunatna plamistość liści, septoriozy i mączniak. Poniżej krótkie przypomnienie na bazie danych IOR Poznań o tych chorobach. Mączniaka, ze względu na jego mniejszą szkodliwość wczesną wiosną, opiszemy nieco później.

Brunatna plamistość liści zbóż pszenicy występuje we wszystkich fazach rozwojowych roślin zbożowych (pszenica, pszenżyto, żyto, rzadziej w jęczmieniu). Pierwsze objawy choroby występują na roślinach już w okresie wschodów, grzyb może powodować zgorzel siewek, następnie objawy porażenia widoczne są już jesienią w fazie krzewienia, na liściach. Początkowo uwidocznia się to w postaci małych, owalnych, brunatnych plam wielkości 3 mm, otoczonych chlorotyczną obwódką. Wiosną choroba przenosi się coraz wyżej, plamy powiększają się często powodując zamieranie liści. W centralnej części plamy może być widoczna czarna plamka z białym punktem w środkowej części. Porażone liście zaczynają żółknąć. Na starszych roślinach plamy mają podobny kształt. Po wykłoszeniu w środkowej części plew widoczne mogą być małe owalne plamy wielkości 1-2 mm o barwie brązowej. Niekiedy na porażonych roślinach liście szybko żółkną, a na liściach można stwierdzić niewielkie mało wyraźne brązowo-brunatne plamy.

 

 

Typowe objawy brunatnej plamistości na liściach jesienią (po lewej), gdy zlewają się – wyglądają jak oznaki septoriozy (po prawej).

 

Zazwyczaj jesienią nie prowadzi się obserwacji pod kątem tej choroby, choć jak pokazują doświadczenia ostatnich kilku lat, objawy na liściach wskazują czasami, że to patogen sprawca brunatnej plamistości. Wtedy wiosną, w fazie krzewienia (BBCH 21-29) oraz od fazy 1 kolanka do fazy kłoszenia (BBCH 31-65), koniecznie należy prowadzić obserwacje na plantacjach zbóż, poszukując charakterystycznych plam na liściach lub kłosach wywołanych przez chorobę. Próg ekonomicznej szkodliwości to 10-20% ocenianych roślin z pierwszymi objawami choroby na liściach i utrzymująca się duża wilgotność (około 90% wilgotności względnej powietrza).

 

 

Objawy septoriozy paskowanej liści można najszybciej zauważyć już jesienią na końcówkach najstarszych liści.

 

Odrębnym problemem są septoriozy, ponieważ zazwyczaj mamy do czynienia z dwiema formami tej choroby i nie jesteśmy pewni na wczesnym etapie, która to forma, dlatego poniżej podaję opis obu septorioz.

Septorioza paskowana liści pszenicy (S. tritici) występuje we wszystkich fazach rozwojowych rośliny. Pierwsze objawy choroby na roślinach występują w fazie krzewienia, na liściach w różnych ich częściach. Najsilniejszemu porażeniu ulegają liście starsze, co prowadzi do ich przedwczesnego zamierania. Stopniowo choroba przenosi się na liście rosnące coraz wyżej. Początkowo pojawiają się małe, owalne, chlorotyczne plamy pomiędzy nerwami liścia. Po krótkim czasie plama powiększa się i jest barwy szaro-zielonej. W późniejszych fazach rozwojowych plamy są podłużne, położone obok siebie, barwy brązowej lub brunatnej. Plamy układają się w charakterystyczne paski na powierzchni blaszek liściowych, ale zainfekowane mogą być także pochwy liściowe. Na starszych roślinach plamy mają często kształt nieregularnych prostokątów z nekrozami obejmującymi znaczną jej część, ponieważ plamy łączą się ze sobą. Zabieg wiosną wykonuje się w fazie strzelania w źdźbło (BBCH 30), gdy jest 10-20% porażonej powierzchni liścia podflagowego lub 1% liści z owocnikami.

 

Objawy septoriozy plew na liściach różnią się istotnie od septoriozy paskowanej.

 

Septorioza plew pszenicy – jedna z najgroźniejszych chorób wywoływana jest przez grzyb, który zimuje na resztkach pożniwnych. Zimuje także w okrywie owocowo-nasiennej porażonych ziarniaków zbóż i traw, na siewkach porażonych jesienią zbóż oraz na obumarłych chwastach jednoliściennych. Wiosną zarodniki zakażają pszenicę ozimą i jarą. Zakażenie z porażonego ziarna następuje już w czasie kiełkowania. W czasie wegetacji dochodzi do wielokrotnych infekcji wtórnych zarodnikami konidialnymi. Choroba występuje w większym nasileniu po łagodnej zimie i wilgotnych latach o zwiększonej ilości opadów. Warunkiem wystąpienia silnego zakażenia jest utrzymywanie się wilgoci na liściach przez 3-6 godzin przy temperaturze 20-24oC. Patogen ten rozprzestrzenia się w dużym stopniu przez konidia z rozpryskującymi się kroplami deszczu. W korzystnych warunkach rozwój choroby następuje po 7-14 dniach inkubacji grzyba.

Pierwsze symptomy można obserwować już na siewkach, chociaż są one nieco wyraźniejsze na roślinach starszych. Grzyb Septoria nodorum poraża wiosną dolne liście roślin. Następnie patogen przenosi się na górne liście, dokłosie i kłos. Plamy mają początkowo żółto-zieloną barwę, a następnie brązowieją i przybierają kształt zbliżony do soczewkowatego. Starsze plamy są przeważnie jasnobrązowe, zlewają się i mogą obejmować także pochwy liściowe. Na powierzchni plam mogą pojawiać się słabo widoczne piknidia, z których w czasie wilgotnej pogody wydostają się różowe lub cieliste kropelki kleistej cieczy zawierające zarodniki grzyba. Mimo że jest to jedna z groźniejszych chorób to obserwację i określenie zagrożenia wykonuje się przede wszystkim od wiosny, ale najczęściej w fazie początków kłoszenia. Zabieg należy wykonać pod koniec strzelania w źdźbło (BBCH 37) lub na początku kłoszenia (BBCH 51), jeśli objawy porażenia występują na górnych liściach (5-10% liści z plamami na pszenicy, 10-15% liści z plamami na pszenżycie) i utrzymuje się duża wilgotność.

 

Opracowanie:
Marek Radzimierski
Główny specjalista ds. zbóż  
KPODR w Minikowie O/Przysiek

Opłata za korzystanie ze środowiska w kontekście Rolnika

14 marca 2022 roku w Kujawsko-Pomorskim Ośrodku Doradztwa Rolniczego w Minikowie odbyło się szkolenie online pn. „Opłata za korzystanie ze środowiska w kontekście Rolnika”. Wydarzenie zostało zrealizowane w ramach projektu z Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Toruniu pn. „Kształtujemy świadomość ekologiczną” – kampania edukacyjno-informacyjna dla mieszkańców województwa kujawsko-pomorskiego.

Wykładowcą był Pan Bogdan Kozłowski, który na co dzień pracuje w Urzędzie Marszałkowskim w Toruniu. Uczestnicy szkolenia zostali zapoznani z definicją podmiotu  „korzystającego ze środowiska” w świetle ustawy Prawo ochrony środowiska, gdzie w dziale II art. 3 pkt. 20 podmiot korzystający ze środowiska to:

„a) przedsiębiorca w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2021 r. poz. 162) oraz przedsiębiorca zagraniczny w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. o zasadach uczestnictwa przedsiębiorców zagranicznych i innych osób zagranicznych w obrocie gospodarczym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2021 r. poz. 994 i 1641), a także osoby prowadzące działalność wytwórczą w rolnictwie w zakresie upraw rolnych, chowu lub hodowli zwierząt, ogrodnictwa, warzywnictwa, leśnictwa i rybactwa śródlądowego,

b) jednostkę organizacyjną niebędącą przedsiębiorcą w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców,

 c) osoba fizyczna niebędąca podmiotem, o którym mowa w lit. a, korzystającą ze środowiska w zakresie, w jakim korzystanie ze środowiska wymaga pozwolenia”.

Na mocy art. 284 ust. 2 Prawo Ochrony Środowiska”, osoby fizyczne nie będące przedsiębiorcami ponoszą opłaty za korzystanie ze środowiska w zakresie w jakim korzystanie wymaga pozwolenia na wprowadzanie substancji lub energii do środowiska. Większość rolników indywidualnych, na mocy tego przepisu, nie jest obowiązana do ponoszenia opłat za korzystanie ze środowiska, prowadzenia ewidencji oraz do przedstawiania marszałkowi województwa i wojewódzkiemu inspektorowi ochrony środowiska związanych z tym wykazów, o ile prowadzona działalność oznacza rodzaj korzystania ze środowiska nie wymagający pozwolenia.

Zgodnie z art. 284 ust. 1 ustawy z 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz.U. z 2021 r. poz. 1973) – dalej p.o.ś. podmiot korzystający ze środowiska ustala we własnym zakresie wysokość należnej opłaty i wnosi ją na rachunek właściwego urzędu marszałkowskiego. Stawki opłat za korzystanie ze środowiska na rok 2021 dostępne są w Obwieszczeniu Ministra Klimatu z dnia 9 września 2020 r. (Monitor Polski z 2020 r. poz. 961).

Uczestnikami szklenia byli rolnicy, doradcy oraz osoby zainteresowane tym tematem.

A to można obejrzeć zapis video szkolenia.

https://youtu.be/Bqog05Bsers

 

Szkolenie online pn. „Baza danych o produktach i opakowaniach oraz gospodarce odpadami (BDO) w produkcji rolniczej”

Do dnia 15 marca 2022 r. wytwórcy odpadów mają obowiązek złożyć sprawozdanie o wytwarzanych odpadach. Obowiązek ten dotyczy również wytwórców odpadów będących rolnikami gospodarującymi na powierzchni użytków rolnych powyżej 75 ha. W pewnych sytuacjach ten obowiązek dotyczy rolników, którzy posiadają mniejszy areał rolny, np.: rolnicy, którzy prowadzą działalność wymagającą uzyskania stosownych decyzji administracyjnych (np. pozwolenia zintegrowanego na prowadzenie fermy drobiu o wielkości przekraczającej 40 000 stanowisk).

9 marca 2022 roku w Kujawsko-Pomorskim Ośrodku Doradztwa Rolniczego w Minikowie, Oddział w Zarzeczewie odbyło się kolejne już szkolenie online pn. „Baza danych o produktach i opakowaniach oraz gospodarce odpadami (BDO) w produkcji rolniczej”, które podobnie jak poprzednie, cieszyło się ogromnym zainteresowaniem ze strony uczestników.

Wykładowcą prowadzącym spotkanie był Pan Mikołaj Maśliński, prawnik w MAŚLIŃSKI Law & Consulting sp. z o.o., Doktorant na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, który specjalizuje się w publicznym prawie gospodarczym, ze szczególnym uwzględnieniem prawa odpadowego. Pan Mikołaj wygłosił prelekcję na temat wymagań i obowiązków związanych z prowadzeniem rejestru BDO. Zaprezentowano pojęcie odpadu w świetle prawa oraz omówiono, kiedy rolnik jest traktowany jako wytwórca odpadów. Ważną kwestią poruszoną podczas spotkania, było zagospodarowanie powstających odpadów. Prelegent przedstawił przykładowe odpady wytwarzane w gospodarstwach rolnych, sposób zagospodarowania tych odpadów oraz przez jaki czas można je magazynować. Kolejno zaprezentowano, jak wygląda obieg karty przekazania odpadów i jakie obowiązki ewidencyjne ciążą na rolniku. Następnie omówiono czym jest karta ewidencji odpadów oraz kiedy należy prowadzić pełną ewidencję. Wśród tematów poruszonych podczas szkolenia uwzględniono również moduł sprawozdawczości, ponieważ ilość odpadów wytworzonych i przekazanych należy przedłożyć w formie sprawozdania, odpowiedniemu Marszałkowi Województwa mając na względzie miejsce wytwarzania odpadów.

Kolejnym ważnym zagadnieniem poruszonym podczas spotkania były konsekwencje i sankcje karne jakie grożą za brak sprawozdania o wytworzonych odpadach. Zgodnie z Ustawą o odpadach, jeżeli podmiot obowiązany do sporządzenia rocznego sprawozdania o wytwarzanych odpadach i o gospodarowaniu odpadami nie składa tego sprawozdania, podlega karze grzywny. Zgodnie z art. 24. § 1 Ustawy kodeks wykroczeń, karę grzywny, o której wyżej mowa, wymierza się w wysokości od 20 do 5000 złotych. Administracyjne kary pieniężne wymierza, w drodze decyzji, wojewódzki inspektor ochrony środowiska właściwy ze względu na miejsce wytwarzania lub gospodarowania odpadami.

Przedsięwzięcie zostało zrealizowane w ramach projektu pn  „Kształtujemy świadomość ekologiczną” – kampania edukacyjno-informacyjna dla mieszkańców woj. kujawsko-pomorskiego współfinansowanego ze środków Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Toruniu.

 

LINK DO ZAPISU SZKOLENIA:
https://youtu.be/y76R_wHS1f8

 

Joanna Szczęsna-Kulewska
KPODR w Minikowie

Posiedzenie Wojewódzkiej Rady Partnerstw Wodnych

4 marca bieżącego roku odbyło się w Kujawsko-Pomorskim Urzędzie Wojewódzkim Bydgoszczy posiedzenie Wojewódzkiej Rady Partnerstw Wodnych. Spotkanie było przeprowadzone w trybie hybrydowym. Celem posiedzenia było omówienie spraw związanych z możliwościami pozyskiwania środków finansowych na projekty wypracowane w ramach Powiatowych Planów Wodnych oraz przekazanie informacji z udziału przedstawicieli Rady partnerstw na posiedzeniu Sejmowej Komisji Rolnictwa i Rozwoju Wsi w dniu 22.02.2022 r. w Warszawie. Spotkaniu prowadził Ryszard Zarudzki, Przewodniczący Rady Partnerstw Wodnych przy Wojewodzie Kujawsko-Pomorskim. W spotkaniu uczestniczyli między innymi: Przemysław Saltarski Naczelnik Wydziału Inwestycji Środowiskowych Departament Wspólnej Polityki Rolnej MRiRW,  Grzegorz Smytry – Z-ca Przewodniczącego Rady Partnerstw Wodnych,  Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Bydgoszczy, Zygmunt Borkowski, Dyrektor Wydziału Infrastruktury  i Rolnictwa KPUW w Bydgoszczy,  oraz Zenon Lewandowski, Ekspert do spraw tworzenia Lokalnych Partnerstw Wodnych.

Małgorzata Kołacz
KPODR w Minikowie

FORUM TRZODY CHLEWNEJ

To wydarzenie, które odbyło się 1 marca 2022 roku online miało na celu przybliżenie aktualnych zagadnień związanych z produkcją wieprzowiny. Tematyka konferencji zorganizowanej przez Kujawsko-Pomorski Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Minikowie była podzielona na 5 części: bezpieczeństwo produkcji, ekonomika, żywienie, pogłowie świń oraz innowacje.

Bezpieczeństwo produkcji

W tej części dr wet. Anna Szczotka-Bochniarz z Państwowego Instytutu Weterynaryjnego – PIB w Puławach przedstawiła wykład pt. „Afrykański pomór świń (ASF) – prawda i mity”. Autorka mówiła o etiologii choroby, jej zwalczaniu oraz o trwających intensywnych pracach nad szczepionką. Niestety na razie nie udało się jeszcze opracować odpowiedniego preparatu i prawdopodobnie potrwa to jeszcze jakiś czas, zanim powstanie stosowny środek.

Drugi wykład o tematyce związanej z afrykańskim pomorem świń pt. „Bioasekuracja ‒ skuteczna profilaktyka przeciwko ASF”, zaprezentowała pani dr Izabela Smulska z Wojewódzkiego Inspektoratu Weterynarii w Bydgoszczy. W swojej prezentacji omówiła regulacje prawne w zakresie bioasekuracji oraz przedstawiła sposoby jej skutecznego prowadzenia, co wobec braku szczepionki ma kluczowe znaczenie w zapobieganiu tej chorobie świń.

Ekonomika

Opłacalność produkcji żywca wieprzowego w Polsce i perspektywy jej zmian”, to temat wykładu dr hab. inż. Elżbiety Szymańskiej, prof. SGGW ze Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie. Autorka wskazała, że spadek produkcji żywca wieprzowego w Polsce implikuje coraz większe uzależnienie kraju od importu świń, zwłaszcza prosiąt i warchlaków, a także mięsa wieprzowego. Obecnie Polska jest jednym z 5 jego największych unijnych importerów. Opłacalność produkcji żywca wieprzowego zależy od skali produkcji. Przyczyną redukcji pogłowia trzody chlewnej w Polsce od 2014 roku są brak opłacalności produkcji żywca wieprzowego oraz afrykański pomór świń.

Żywienie

„Błędy żywieniowe w chowie świń ‒ przyczyny, skutki i zapobieganie”, to tytuł wykładu prof. dr. hab. Eugeniusza R. Greli z Uniwersytetu Przyrodniczego w Lublinie. W wykładzie przedstawiono przyczyny, skutki i zapobieganie błędom powstającym w żywieniu różnych grup świń. Autor zwrócił uwagę m.in. na tzw. żywienie bodźcowe loch (flushing) oraz na prawidłowy termin rozpoczęcia dokarmiania prosiąt. Podkreślił, że poprawne bilansowanie składników pokarmowych w żywieniu trzody chlewnej powinno być oparte o aktualne polskie normy żywienia świń.

Pogłowie świń

Problematykę pt. Stan pogłowia świń w województwie kujawsko-pomorskim i perspektywy rozwoju” przedstawił mgr inż. Robert Modzelewski z Polskiego Związku Hodowców i Producentów Trzody Chlewnej POLSUS, Okręg Północny z siedzibą w Bydgoszczy. W prezentacji omówiono rasy jakie są utrzymywane w województwie kujawsko-pomorskim, liczebność loch i dynamikę zmian na tle cen podstawowych komponentów paszowych wchodzących w skład diet świń. Na zakończenie wskazano możliwe perspektywy rozwoju pogłowia świń.

Innowacje

Grupa Operacyjna EPI-AGRI „System jakości gwarancją dobrej wieprzowiny” rozpoczęła realizację projektu o takim tytule jesienią 2021 roku. Konsorcjum jakie ona tworzy składa się z Kujawsko-Pomorskiego Ośrodka Doradztwa Rolniczego w Minikowie ‒ lidera, 6 rolników utrzymujących świnie rasy puławskiej, 2 przedsiębiorców z branży mięsnej, Instytut Biotechnologii Przemysłu Rolno-Spożywczego ‒ PIB w Warszawie, Instytut Rozwoju Wsi i Rolnictwa PAN w Warszawie, Ogólnopolskie Stowarzyszenie „Wieprz Polski”, Stowarzyszenie Rzeźników i Wędliniarzy Rzeczypospolitej Polskiej. Aktywność Grupy jest współfinansowana z działania M16 Współpraca w ramach PROW 2014-2020. Jakie cele i zadania stoją przed członkami Grupy Operacyjnej? O tym mówiła mgr inż. Martyna Zielińska-Tadych z KPODR w Minikowie. Więcej o Grupie można dowiedzieć się pod adresem: https://dobrawieprzowina.pl/.

Zainteresowanie konferencją było bardzo duże. Uczestniczyło w niej ponad 140 osób. W roku 2023 planuje się jej kolejną edycję.

Tymczasem zapraszam Wszystkich do zapoznania się z wykładami przedstawionymi na Forum Trzody Chlewnej i obejrzenia zapisu video konferencji.

Materiały konferencyjne

 

Piotr Dorszewski
KPODR w Minikowie